Шницель хийх
Тахианы махыг хальсыг нь хуулж, махны машинаар 2 удаа машиндаад, дээрээс нь цєцгийн тос, тахианы дотор єєх, сvv, давс хийж хутгана.
Хэсгийг таслан авч хэлбэр оруулан хавтгайлж элдээд, талхны хатаамд єнхрvvлэн 2 талаас нь тосонд шарна. Єндгийг цєцгийтэй хольж хутган, дутуу болгон шарж, омлет бэлдэнэ. Омлетийн голд шарсан шницелийг хийж, омлетоор дугуй хэлбэр гарган ороогоод, шарах шvvгээнд хийж шарна. Шницелийг тєрєл бvрийн ногоогоор хачирлаж, яншуйгаар чимэглэж єгвєл зохимжтой. Орц: Тахианы мах 400 гр, цєцгийн тос 50 гр, сvv 2 х/х, талхны хатаам 4 х/х, єндєг 3 ш /омлетонд 2 ш, шницельд 1ш/, хайлуулсан тос 2 х/х, цєцгий 1 ш/а, давс хэрэглэх хэмжээгээр хийж болно.
Thursday, October 8, 2009
Хоолны жор : » Жимсний чанамалтай жигнэмэг
Орц: -Гурил 240 гр, талхны vйрмэг жижиг халбагаар, давс жижиг халбаганы гуравны нэг, цєцгийн тос 60 гр, єндєг нэг ширхэг, гадил жимс нэг ширхэг, бєєрєлзгєнє 50 гр.
Бэлтгэх зvйлvvд: -Маслог 5 мм-ийн зузаантай шоо дєрвєлжин хэрчиж хєргєгчид хєлдєєнє. Шарах шvvгээгээ 170 хэмд халаана. Єндєг, сvv хоёроо зуурч тавина. Гадилаа нэг см хэртэй зузаан хэрчинэ. /дугуй чигтнь/Хийх арга: -Гурил, талхны vйрмэг, давсаа нийлvvлж цайны нарийн шvvрт шигшинэ. Хєлдєєсєн маслоо гурилтай хольж зуурна. Гараар хутгавал масло нь хайлах учраас хутгаар хэрчиж байгаа юм шиг холино. Дараа нь маслоо хуруугаараа бяцлаад дахин хутгаар холино. Vvний дараа хоёр алган завсар vрж бантангийн гурил шиг болгоно. Vрж дуусаад гурилаа жаахан хонхойлгоод єндєг, сvvний зуурмагийг хийж зуурна. Зуурч байхдаа гадил жимсээ хийж нухна. Дараа нь гурилаа бєєгнvvлэн хавтгай болгоод хоёр хэсэгт хувааж нэгийг нь нєгєє дээр нь давхарлаад гарынхаа алгаар хавтгай болгон дарж дахин хоёр хуваагаад давхарлан тавина. Vvнийгээ гурван см орчим зузаантай тэгш єнцєгт хэлбэртэй болгон /13x15/ хутгаар 8-10 хэсэг хувааж зvснэ. Зvссэнийхээ дараа шарах тавиур дээрээ эгнvvлж тавиад єнгєн талд нь жимсний чанамал тvрхэж дээр нь элсэн чихэр цацаад 170 хэмд 15-20 минут шарна.
Орц: -Гурил 240 гр, талхны vйрмэг жижиг халбагаар, давс жижиг халбаганы гуравны нэг, цєцгийн тос 60 гр, єндєг нэг ширхэг, гадил жимс нэг ширхэг, бєєрєлзгєнє 50 гр.
Бэлтгэх зvйлvvд: -Маслог 5 мм-ийн зузаантай шоо дєрвєлжин хэрчиж хєргєгчид хєлдєєнє. Шарах шvvгээгээ 170 хэмд халаана. Єндєг, сvv хоёроо зуурч тавина. Гадилаа нэг см хэртэй зузаан хэрчинэ. /дугуй чигтнь/Хийх арга: -Гурил, талхны vйрмэг, давсаа нийлvvлж цайны нарийн шvvрт шигшинэ. Хєлдєєсєн маслоо гурилтай хольж зуурна. Гараар хутгавал масло нь хайлах учраас хутгаар хэрчиж байгаа юм шиг холино. Дараа нь маслоо хуруугаараа бяцлаад дахин хутгаар холино. Vvний дараа хоёр алган завсар vрж бантангийн гурил шиг болгоно. Vрж дуусаад гурилаа жаахан хонхойлгоод єндєг, сvvний зуурмагийг хийж зуурна. Зуурч байхдаа гадил жимсээ хийж нухна. Дараа нь гурилаа бєєгнvvлэн хавтгай болгоод хоёр хэсэгт хувааж нэгийг нь нєгєє дээр нь давхарлаад гарынхаа алгаар хавтгай болгон дарж дахин хоёр хуваагаад давхарлан тавина. Vvнийгээ гурван см орчим зузаантай тэгш єнцєгт хэлбэртэй болгон /13x15/ хутгаар 8-10 хэсэг хувааж зvснэ. Зvссэнийхээ дараа шарах тавиур дээрээ эгнvvлж тавиад єнгєн талд нь жимсний чанамал тvрхэж дээр нь элсэн чихэр цацаад 170 хэмд 15-20 минут шарна.
çºâëºãºº
Сvрчгээ єєрийн vнэртэйгээ хослуулбал, зєвхєн таны л гэх онцгой, тансаг vнэр анхилах болно
Та ямар хувцас ємссєнєє хайхралгvй vнэртэнээ шууд л цацчихдаг юм биш биз. Гоёмсог, єнгєлєг гоёлын хувцсандаа сvрчиг хэзээ ч битгий хvргээрэй, Тосон толбо vлдээх учраас та сvvлд нь харамсаад ч барахгvй хэрэг болно шvv, Ийм хувцасны энгэр юмуу захны дотор талд нь жижиг ноосон даавуу тогтоогоод тvvндээ сvрчгээ шингээж болно. Мєн торго, мяндас, капронон эдээр хийсэн хувцсанд сvрчигний vнэр удаан тогтдоггvй учраас дээрх аргыг хэрэглэх юмуу vнэр шингээсэн хєвєнг єлгvvртээ бэхэлж болно. Мєн хамгийн энгийн бєгєєд шилдэг арга бол хувцасныхаа шvvгээ, эсвэл чемодандаа дууссан сvрчигнийхээ савны таглааг нь хийгээрэй. Таны хувцаснаас зєєлєн мєртлєє сvрчигний тань сайхан vнэр анхилах болно.Алт, цагаан алт, мєнгєн эдлэл дээр сvрчиг нь ямар нэгэн муу нєлєє vзvvлэхгvй, гэвч хєнгєхєн цэвэрлэгддэг бараан толбо бий болгохгvйн тулд vнэт эдлэлээ дараа нь зvvгээрэй.Чихний ар, эгэм, шилэн хvзvvний vстэй хэсгээр, хєхний хоорондуур, бугуй, тохойны хонхор, євдєгний тахимаар тvрхвэл зєвхєн vнэрээ л удаан барина. Харин сvрчгийг венийн судас нэвт гэрэлтэн харагдах тэр л хэсгээр тvрхвэл уг сvрчиг нь таны хувийн євєрмєц vнэртэй нийлж зєвхєн таны л гэх давтагдашгvй vнэрийг анхилуулах болно. Яг адилхан сvрчигнvvд тухайн хvнээс шалтгаалан єєр єєр vнэртэй болдгийн учир энэ ажээ.Vснээсээ сайхан vнэр vнэртэхийг хэн хvнгvй л хvсч явдаг. Тэглээ гээд та хэрхэвч vсэндээ сvрчиг цацаж болохгvй шvv. Учир нь сvрчиг vсний єнгийг vхvvлж гундаадаг юм байна. Иймээс та сvрчгээ агаарт шvршээд бууж ирэх шvvдрэн дор нь зогсвол vнэр vсэнд жигд шингэхээс гадна, хор нєлєє vзvvлдэггvй. Та хэн нэгнийг єєрийн анхилам тансаг vнэрээр татахаар шийдсэн бол, агаарын чийгшил ихтэй газар, мєн салхин дээр нь зогсохоо хvнээр хэлvvлэлтгvй мэдэж байгаа байхаа. Ингээд таалагдсан залуу, бvсгvйгээ єєрийн давтагдашгvй тансаг vнэрээрээ мансууруулж, єєрийн болгох л vлдлээ. Танд амжилт хvсье.
Сvрчгээ єєрийн vнэртэйгээ хослуулбал, зєвхєн таны л гэх онцгой, тансаг vнэр анхилах болно
Та ямар хувцас ємссєнєє хайхралгvй vнэртэнээ шууд л цацчихдаг юм биш биз. Гоёмсог, єнгєлєг гоёлын хувцсандаа сvрчиг хэзээ ч битгий хvргээрэй, Тосон толбо vлдээх учраас та сvvлд нь харамсаад ч барахгvй хэрэг болно шvv, Ийм хувцасны энгэр юмуу захны дотор талд нь жижиг ноосон даавуу тогтоогоод тvvндээ сvрчгээ шингээж болно. Мєн торго, мяндас, капронон эдээр хийсэн хувцсанд сvрчигний vнэр удаан тогтдоггvй учраас дээрх аргыг хэрэглэх юмуу vнэр шингээсэн хєвєнг єлгvvртээ бэхэлж болно. Мєн хамгийн энгийн бєгєєд шилдэг арга бол хувцасныхаа шvvгээ, эсвэл чемодандаа дууссан сvрчигнийхээ савны таглааг нь хийгээрэй. Таны хувцаснаас зєєлєн мєртлєє сvрчигний тань сайхан vнэр анхилах болно.Алт, цагаан алт, мєнгєн эдлэл дээр сvрчиг нь ямар нэгэн муу нєлєє vзvvлэхгvй, гэвч хєнгєхєн цэвэрлэгддэг бараан толбо бий болгохгvйн тулд vнэт эдлэлээ дараа нь зvvгээрэй.Чихний ар, эгэм, шилэн хvзvvний vстэй хэсгээр, хєхний хоорондуур, бугуй, тохойны хонхор, євдєгний тахимаар тvрхвэл зєвхєн vнэрээ л удаан барина. Харин сvрчгийг венийн судас нэвт гэрэлтэн харагдах тэр л хэсгээр тvрхвэл уг сvрчиг нь таны хувийн євєрмєц vнэртэй нийлж зєвхєн таны л гэх давтагдашгvй vнэрийг анхилуулах болно. Яг адилхан сvрчигнvvд тухайн хvнээс шалтгаалан єєр єєр vнэртэй болдгийн учир энэ ажээ.Vснээсээ сайхан vнэр vнэртэхийг хэн хvнгvй л хvсч явдаг. Тэглээ гээд та хэрхэвч vсэндээ сvрчиг цацаж болохгvй шvv. Учир нь сvрчиг vсний єнгийг vхvvлж гундаадаг юм байна. Иймээс та сvрчгээ агаарт шvршээд бууж ирэх шvvдрэн дор нь зогсвол vнэр vсэнд жигд шингэхээс гадна, хор нєлєє vзvvлдэггvй. Та хэн нэгнийг єєрийн анхилам тансаг vнэрээр татахаар шийдсэн бол, агаарын чийгшил ихтэй газар, мєн салхин дээр нь зогсохоо хvнээр хэлvvлэлтгvй мэдэж байгаа байхаа. Ингээд таалагдсан залуу, бvсгvйгээ єєрийн давтагдашгvй тансаг vнэрээрээ мансууруулж, єєрийн болгох л vлдлээ. Танд амжилт хvсье.
Монголын рок попт альтернатив хєгжмийн тєрлєєр дуулж ирсэн дуучин Х.Отгоо vрийн зулай vнэрлэх гэж байна. Тvvний 9909... дугаар руу залгаж цєєн хором ярилцлаа.
-Х.Отгоогоор сонин юу байна вэ? -Одоогоор уран бvтээл хийгээгvй, харин зарим дууныхаа бичлэгийг хийж байгаа. -Удахгvй маамуутай болох гэж байгаа гэсэн? -Энэ талаар яримааргvй байна. Хэл амны нэмэр.-Ээж болно гэхээр ямар санагдаж байна вэ? -/инээв/ Хvvхэдтэй болсон эмэгтэй хvнд ямар сэтгэгдэл тєрдєг тvvнтэй л адил байх.-Гэр бvлийн хvнээ танилцуулахгvй юу? -Би хувийн амьдралынхаа талаар юу ч яримааргvй байна. Цаг нь болохоор хvмvvс мэднэ биз дээ.-Хэчнээн хугацаагаар завсарлага авч хvvхдээ єсгєхєєр тєлєвлєсєн бэ? -Тєрєєгvй хvvхдэд тємєр єлгий гэдэг шиг. Сайн мэдэхгvй байна.
-Х.Отгоогоор сонин юу байна вэ? -Одоогоор уран бvтээл хийгээгvй, харин зарим дууныхаа бичлэгийг хийж байгаа. -Удахгvй маамуутай болох гэж байгаа гэсэн? -Энэ талаар яримааргvй байна. Хэл амны нэмэр.-Ээж болно гэхээр ямар санагдаж байна вэ? -/инээв/ Хvvхэдтэй болсон эмэгтэй хvнд ямар сэтгэгдэл тєрдєг тvvнтэй л адил байх.-Гэр бvлийн хvнээ танилцуулахгvй юу? -Би хувийн амьдралынхаа талаар юу ч яримааргvй байна. Цаг нь болохоор хvмvvс мэднэ биз дээ.-Хэчнээн хугацаагаар завсарлага авч хvvхдээ єсгєхєєр тєлєвлєсєн бэ? -Тєрєєгvй хvvхдэд тємєр єлгий гэдэг шиг. Сайн мэдэхгvй байна.
Óëñòºð÷ ÿðüæ áàéíà
Ø.Ñàéõàíñàìáóó: ÌÀÕÍ àëü ýðò õîöðîãäñîí íàì
-“ªíãºðñºí áîðîîíû õîéíîîñ öóâ íºìðºâ” ãýã÷ýýð ÿëàãäñàí õîéíî íü Ã.Áèëýãòèéã ñîëèîä ÿàõ þì áý. Õýðýâ áîðîî îðîõîîñ ºìíº ñîëüñîí áîë ººð áàéõ áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿-
ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿í Ø.Ñàéõàíñàìáóóòàé ÿðèëöëàà.
-Ìîíãîëûí àðä ò¿ìýí ñîíãîëòîî õèéæ, àðä÷èëñàí Åðºíõèéëºã÷èéã äýìæñýí. Çàâõàí÷óóä ýíý óäààä ººð÷ëºëò õèéæ, Àðä÷èëñàí íàìààñ íýð äýâøèã÷èä èë¿¿ èòãýë õ¿ëýýëãýëýý?
-Ìèíèé õóâüä, ñîíãóóëèéí ä¿í îéðîëöîî ãàðàõ øèíæòýé áàéñàí. Ýíý íü ÓÈÕ-ûí 2008 îíû ñîíãóóëèéí ¿åýñ ë àæèãëàãäñàí þì. Õýí èë¿¿ ñóðòàë÷èëãàà õèéñýí íü Çàâõàíû òîéðîãò ÿëäàã. Ìàíàé àéìàãò Ö.Ýëáýãäîðæ äîëîîí õ¿íèé ñàíàëààð ë ÿëñàí. ªä㺺 Ìîíãîëûí àðä ò¿ìýí ÿã õî¸ð õóâààãä÷èõààä áàéíà.
-“Ìîíãîëä øóäàðãà ¸ñ àëäàãäñàí. Òèéìýýñ øóäàðãà òºðòýé áîëæ, õ¿í á¿ð øóäàðãà áàéõààñ àæëàà ýõýëíý” ãýæ øèíýýð ñîíãîãäñîí Åðºíõèéëºã÷ õýëæ áàéñàí. Ýíý àìëàëòûã áèåë¿¿ëýõýä Åðºíõèéëºã÷ ãàíöààðàà ç¿òãýýä àìæèõ áîëîâ óó?
- Åðºíõèéëºã÷èéí 2005 îíû ñîíãóóëüä ÌÀÕÍ-ààñ íýð äýâøñýí Í.Ýíõáàÿð “Øóäàðãà ¸ñûã áýõæ¿¿ëíý. ßäóóðëûã áóóðóóëæ, õ¿í á¿õíèéã àæëûí áàéðààð õàíãàíà” ãýæ óëñòºð÷äèéí ÿðüäàã ë ç¿éëèéã õýëæ áàéãààä ÿëàëò áàéãóóëñàí. Ñàÿ ¿¿íèéãýý áàñ ë ÿðèëàà. Ö.Ýëáýãäîðæ Í.Ýíõáàÿðààñ íýã èõ ÿëãààã¿é áàéñàí ÷ ºðñºëäºã÷ººñºº èë¿¿ õóðö ÿðüñàí. Àðä ò¿ìýíä “ªºð÷èëüå” ãýäýã ¿ã íü õ¿ð÷, òýä ñîíãîëòîî õèéëýý. “Øóäàðãà ¸ñûã áýõæ¿¿ëíý” ãýæ ÿðèõàä àìàðõàí. Õàðèí Ìîíãîëûí íºõöºëä õýðýãæ¿¿ëýõýä õýö¿¿ ø¿¿ äýý.
-ßàãààä?
-Èðãýäèéí óõàìñàð èéì äîîãóóð òºâøèíä áàéõàä øóäàðãà ¸ñûã áèé áîëãîæ, àâëèãûã àëãà áîëãîíî ãýäýã àìàðã¿é. Ýíý õ¿í àìëàëòàà áèåë¿¿ëýõ ãýæ ÿâààä ýðñäýëä îðîõûã ÷ ¿ã¿éñãýõ àðãàã¿é þì. ßàãààä ãýâýë, äóíä øàòíû àëáàí òóøààëòíóóä àþóëòàé. Òýä õýçýý ÷ øóäàðãà ¸ñûã õýðýãæ¿¿ëýõã¿é. Áèä Åðºíõèéëºã÷, Çàñãèéí ãàçàð, öàãäàà, õ¿÷íèé áàéãóóëëàãûí äàðãà íàðûã ñîëèîä áàéæ áîëíî. Ãýòýë ýíý õ¿ì¿¿ñèéí íýðèéã áàðüæ, äóíäóóð íü àæèëëàäàã “õàðõ”-íóóäûã ë óñòãàõã¿é áîë øóäàðãà ¸ñ Ìîíãîëä õýçýý ÷ òîãòîõã¿é. Òýãýõýýð øèíýýð ñîíãîãäñîí Åðºíõèéëºã÷ äóíä øàòíû àëáàí òóøààëòíóóäûã öýâýðëýõýýñ ë àæëàà ýõëýõ ¸ñòîé. Ò¿¿íýýñ áèø óäèðäëàãàäàà áàéäàã þì áèø.
-Òýãâýë Ìîíãîëä øóäàðãà ¸ñ òîãòîîõîä õýäèé õýð õóãàöàà îðíî ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
-Äîð õàÿæ 50 æèë øààðäàãäàíà. Ø¿¿õ, öàãäààãèéíõíûã àðä èðãýäýä òýãø, øóäàðãà ¿éë÷èëäýã áîëãîõûí òóëä òýäíèéã ýõëýýä áýëòãýõ õýðýãòýé. Èðãýäýý ÷ áîëîâñðîëòîé áîëãîæ, òîëãîéä íü “þì” õèéæ ºãºõ íü ÷óõàë. Òýãæ áàéæ ë øóäàðãà ¸ñûã òîãòîîíî. Áè óëñ òºð áèø àìüäðàëûí áîäèò ¿íýíèéã ë ÿðüæ áàéãàà þì ø¿¿.
-Òà Ö.Ýëáýãäîðæèéã õóâü õ¿íèéõ íü õóâüä õýð óëñòºð÷ ãýæ ¿íýëäýã âý. Ѻðºã õ¿÷íèé óëñòºð÷ ãýäýã óòãààð íü èíãýæ àñóóãààã¿é þì?
-Øóäàðãà õ¿í. Ìèíèé áîäëîîð, Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëüä ÿäàæ ë ãóðâàí õ¿íèé íýðèéã äýâø¿¿ëýõ áàéñàí þì. Èðãýíèé çîðèã íàìûí äàðãà Ñ.Îþóí çîðèãëîîä íýð äýâøñýí áîë ÿëàõ ìàãàäëàë áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿, õýí ìýäëýý. Óëñ òºðä áàéð ñóóðèà ýçýëñýí óëñòºð÷ ø¿¿ äýý.
-Òàíàé íàìààñ íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí øòàáûíõàí õàð PR-ûã õýòð¿¿ëñýí ó÷ðààñ ÿëàãäñàí ãýäýã ø¿¿ìæëýë ñîíñ÷ áàéíà. ¯¿íòýé òà ñàíàë íèéëýõ ¿¿?
-Íèéëíý. Áè Àðä÷èëñàí íàìûã ìàãòàæ áàéãàà þì áèø. Ìåíåæìåíò íü ¿íýõýýð ñàéí áàéñàí. Åð íü ñ¿¿ëèéí ¿åä ýíý íàìûí ìåíåæìåíò îëíû àíõààðëûã òàòàæ áàéãàà. ÌÀÕÍ-ûí õóâüä àëü ýðò, 1995 îíû ¿åä õîöðîãäñîí. Ò¿¿íýýñ õîéø ºíººäðèéã õ¿ðòýë õóó÷íû àðãà áàðèëààðàà ë ÿâæ èðëýý. Ãýòýë Àðä÷èëñàí íàì ÿàâ. Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà äóóñàõ äºõººä èðýõýýð Í.Ýíõáàÿð ýõíýðèéíõýý íýð äýýð Øâåéöàðèéí áàíêèíä 1.3 òýðáóì àì.äîëëàðûí õàäãàëàìæòàé ãýýä ë îëîí íèéòýä öàöñàí. Òýð õ¿íä èéì èõ ìºí㺠áàéõã¿é ãýäãèéã áè ìýäýæ áàéíà. Ãýõäýý ýíý íü îëîí ò¿ìýíä õ¿ð÷, èðãýäèéã áóõèìäóóëñàí. “Îëîí æèë òºðèéí ºíäºð àëáàí òóøààë õàøñàí õ¿í èéì õýìæýýíèé õàäãàëàìæòàé áàéæ ìàãàäã¿é” ãýýä ýðãýñýí.
-Òà ÌÀÕÍ-ûí ãèø¿¿íèé õóâüä “Ìàíàé íàìä øèíý÷ëýë, ìåíåæìåíò õýðýãòýé” ãýäãýý èëýðõèéëæ áîëäîãã¿é þì óó?
-Óäàõã¿é áîëîõ ýýëæèò Èõ õóðàë äýýð õýëíý. ¯ãýý îäîîíîîñ ë áýëòãýæ áàéãàà. Õóðàë áîëîîã¿é áàéõàä þó õýëýõ âý äýý,áè. Åð íü ìàíàé íàì õîöðîãäñîí ìåíåæìåíòýýñýý õàãàöàæ, óëñ òºðèéí ñîíãóóëüä îðîëöîæ ñóðàõ õýðýãòýé. Äýýã¿¿ðýý òóëãà òîéð÷ ÿðèëöààä ë äîîä õ¿ì¿¿ñèéíõýý ¿çýë áîäîë, áàéð ñóóðèéã ñîíñîõã¿é áàéæ áîëîõã¿é.
-¯¿íýýñ ãàäíà ñîíãóóëèéí øòàáûã óäèðäàæ áàéñàí Åðºíõèé ñàéä Ñ.Áàÿð ìóó àæèëëàñàí. Õýðýâ ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèàð àæèëëàñàí øèãýý áàéñàí áîë Í.Ýíõáàÿð ÿëàãäàõã¿é áàéñàí ãýæ ÿðèõ õ¿í áàéíà. Åð íü Ñ.Áàÿð äàðãà øòàáûã õýð óäèðäñàí áý?
-Ìóó ãýæ õýëýõã¿é ýý. Ãýõäýý áè øòàáûí äàðãàòàé íýã ÷ óäàà óóëçààã¿é. Çàâõàí ðóó ñóðòàë÷èëãààíä ÿâàõäàà þó õèéæ, ÿàæ àæèëëàõ âý ãýæ àñóóõ ãýýä ÷àäààã¿é. Àéìãèéí Íàìûí õîðîîíû äàðãà íü Óäèðäàõ çºâëºëèéí ãèø¿¿ä ð¿¿ óòàñäààä áàéõàä óòñàà àâàõã¿é áàéãàà þì äàà. Òèéì õ¿íä ñóðòàëòàé áàéæ áîëîõã¿é. Óëèã áîëñîí àðãà áàðèëààñàà ñàëàõ õýðýãòýé áèç äýý.
-Ñàÿõàí íèéñëýëèéí ÌÀÕÍ-ûí õîðîî õóðàëäàæ, äàðãàà îãöðóóëëàà. Íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëüä ÿëàãäëàà ãýýä Ò.Áèëýãò äàðãàä õàðèóöëàãà òîîöîõ íü çºâ áàéñàí óó?
-Àíõíààñàà ººðñ人 õîöðîãäñîí, þó ÷ õèéäýãã¿é ºâãºíèéã òîìèëîî áèç äýý. Ãýòýë “ªíãºðñºí áîðîîíû õîéíîîñ öóâ íºìðºâ” ãýã÷ýýð á¿õ “þì” ºíãºð÷, ÿëàãäñàí õîéíî íü ñîëèîä ÿàõ þì áý. Õýðýâ áîðîî îðîõîîñ ºìíº ñîëüñîí áîë ººð áàéõ áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿. Åðºíõèéëºã÷ îäîî ä¿ãíýëò õèéæ áàéãàà áèç. Äîîðîî ÿìàð õ¿ì¿¿ñ àæèëëóóëñàí, òýä ÿàæ àæèëëàñàí ãýýä ë… ÌÀÕÍ-ä áîëîâñðîëòîé, ÷àäàëòàé çàëóóñ çºí人 áèé. Õàðàìñàëòàé íü òýäíèéã õýçýý ÷ äýìæäýãã¿é. Áè îëîí óäàà õýëæ áàéãàà. Àëü 30-40 æèëèéí ºìíººñ ýíý íàìûí áóÿíä õîîëîíäîî õ¿ðñýí õ¿ì¿¿ñ îäîî áîëèõ õýðýãòýé. Áàñ è÷èõ ¸ñòîé. Òýäíèéã òåëåâèçýýð õàðàõààð èðãýäèéí äóðã¿é íü õ¿ðäýã áèç.
-Áàñ Õýâëýë ìýäýýëëèéí àëáàíû äàðãàà îãöðóóëñàí?
-Òýð õ¿íèéã ÿìàð áóðóóòàé ãýæ îãöðóóëæ áàéãàà þì. Ãîë áóðóóòàé õ¿ì¿¿ñýý îãöðóóëæ, öýâýðëýõ õýðýãòýé ø¿¿ äýý.
-Òýãâýë òàíûõààð õýí õàðèóöëàãà õ¿ëýýæ, îãöðîõ ¸ñòîé áàéñàí ãýæ?
-Ýíý òóõàé íàìûíõàà ýýëæèò Èõ õóðàë äýýð ÿðèíà.
-ÌÀÕÍ Èõ õóðëàà õýçýý õèéõýýð òºëºâëºñºí áý. Èðýõ åñä¿ãýýð ñàðä ãýäýã ¿íýí ¿¿?
-ªäºð, ñóäðàà òîâëîñîí þì àëãà. ªíãºðñºí æèëèéí Áàãà õóðëûí ¿åýð ë èðýõ îíû åñä¿ãýýð ñàðä õèéå ãýæ òºëºâ뺺ä òàðñàí.
-Ýíý óäààãèéí Èõ õóðëààð íàìûí äàðãà Ñ.Áàÿðûã óíàãàæ, Í.Ýíõáàÿðûã ç¿òã¿¿ëýõ ñóðàã áàéíà. Åð íü èéì õóâèëáàð áàéæ áîëîõ óó?
-Àðàé ÷ ¿ã¿é áàéëã¿é äýý. Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëüä óíàñàí õ¿í ýðãýýä íàìûí äàðãà áîëíî ãýæ ç¿òãýõã¿é áàéõ. Áè áàéñàí áîë è÷ýýä ÷àäàõã¿é.
-ÌÀÕÍ-ûí íýð õ¿íä óíàñàí ¿åä Ñ.Áàÿð íàìûí äàðãà áîëæ, ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëüä îðîëöñîí?
-Òèéì ýý. Ãýõäýý òýð õ¿íèé íººöèéã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäñàíã¿é. ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèàð ë õàëüò àøèãëàñàí áàéõ. Ñàÿ áîë á¿ð ÷ ÷àäñàíã¿é.
-Åðºíõèéëºã÷ Í.Ýíõáàÿð ÿëàãäëàà õ¿ëýýæ, ººðèéí áèåð ìýäýýëýë õèéñýí. ¯¿íèé äàðàà “Àðä÷èëñàí íàì ÿëáàë ñîíãóóëü øóäàðãà áîëäîã. ÌÀÕÍ ÿëáàë áóäèëààíòäàã” ãýñýí ÿðèà ãàðñàí. Òà ñîíññîí áèç äýý?
-Àëü ÷ óëñàä ñºðºã õ¿÷èí æàãñààë õèéæ òýìöäýã. Îäîî áàéð íü ñîëèãäîæ áàéãàà þì áàéëã¿é. ÌÀÕÍ õî¸ð, ãóðàâ ÿëàãäààä èðýõýýðýý áàñ òýìöýæ ýõëýõ áàéõ. Ãýâ÷ áàéð ñîëèãäîæ áàéíà óó, ¿ã¿é þ¿ ãýäýã íü æèëèéí äàðàà ë ìýäýãäýíý.
-Àðä ò¿ìýí ÌÀÕÍ-ûí ñîíãóóëèéí àìëàëò áîëîõ “Ýõ îðíû õèøèã”-èéã õýçýý õ¿ðòýõýý õ¿ëýýí ñóóãàà. Ãýòýë Àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü áàòëàãäàõã¿é. Îþóòîëãîéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýíèé òºñëèéã áàòëàõã¿é óäààä áàéãààãèéí ó÷èð þó âý?
-Çàñãèéí ãàçðààñ îðóóëæ èðñýí ãýðýýíèé òºñºë èõ ìóó. Ãàäíû õ¿ì¿¿ñèéí ãàðò îðñîí èéì ãýðýýã õýçýý ÷ áàòàëæ áîëîõã¿é. Òèéìýýñ ë óäààøðààä áàéãàà þì. Õýðýâ ìàíàé óëñàä àøèãòàé ãýðýý áàòàëáàë àðä ò¿ìýíä íýã áèòãèé õýë, 2.5 ñàÿ òºãðºã ºãñºí ÷ áîëíî. Áîëîìæ áîë áàéãàà. Õàìãèéí ãîë íü ìºí㺠áîñãîäîã õ¿ì¿¿ñèéã ãýðýýíèé òºñºë äýýð àæèëëóóëàõ ¸ñòîé.
-ßðèëöñàíä áàÿðëàëàà. Òàíä àìæèëò õ¿ñüå!
Ø.Ñàéõàíñàìáóó: ÌÀÕÍ àëü ýðò õîöðîãäñîí íàì
-“ªíãºðñºí áîðîîíû õîéíîîñ öóâ íºìðºâ” ãýã÷ýýð ÿëàãäñàí õîéíî íü Ã.Áèëýãòèéã ñîëèîä ÿàõ þì áý. Õýðýâ áîðîî îðîõîîñ ºìíº ñîëüñîí áîë ººð áàéõ áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿-
ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿í Ø.Ñàéõàíñàìáóóòàé ÿðèëöëàà.
-Ìîíãîëûí àðä ò¿ìýí ñîíãîëòîî õèéæ, àðä÷èëñàí Åðºíõèéëºã÷èéã äýìæñýí. Çàâõàí÷óóä ýíý óäààä ººð÷ëºëò õèéæ, Àðä÷èëñàí íàìààñ íýð äýâøèã÷èä èë¿¿ èòãýë õ¿ëýýëãýëýý?
-Ìèíèé õóâüä, ñîíãóóëèéí ä¿í îéðîëöîî ãàðàõ øèíæòýé áàéñàí. Ýíý íü ÓÈÕ-ûí 2008 îíû ñîíãóóëèéí ¿åýñ ë àæèãëàãäñàí þì. Õýí èë¿¿ ñóðòàë÷èëãàà õèéñýí íü Çàâõàíû òîéðîãò ÿëäàã. Ìàíàé àéìàãò Ö.Ýëáýãäîðæ äîëîîí õ¿íèé ñàíàëààð ë ÿëñàí. ªä㺺 Ìîíãîëûí àðä ò¿ìýí ÿã õî¸ð õóâààãä÷èõààä áàéíà.
-“Ìîíãîëä øóäàðãà ¸ñ àëäàãäñàí. Òèéìýýñ øóäàðãà òºðòýé áîëæ, õ¿í á¿ð øóäàðãà áàéõààñ àæëàà ýõýëíý” ãýæ øèíýýð ñîíãîãäñîí Åðºíõèéëºã÷ õýëæ áàéñàí. Ýíý àìëàëòûã áèåë¿¿ëýõýä Åðºíõèéëºã÷ ãàíöààðàà ç¿òãýýä àìæèõ áîëîâ óó?
- Åðºíõèéëºã÷èéí 2005 îíû ñîíãóóëüä ÌÀÕÍ-ààñ íýð äýâøñýí Í.Ýíõáàÿð “Øóäàðãà ¸ñûã áýõæ¿¿ëíý. ßäóóðëûã áóóðóóëæ, õ¿í á¿õíèéã àæëûí áàéðààð õàíãàíà” ãýæ óëñòºð÷äèéí ÿðüäàã ë ç¿éëèéã õýëæ áàéãààä ÿëàëò áàéãóóëñàí. Ñàÿ ¿¿íèéãýý áàñ ë ÿðèëàà. Ö.Ýëáýãäîðæ Í.Ýíõáàÿðààñ íýã èõ ÿëãààã¿é áàéñàí ÷ ºðñºëäºã÷ººñºº èë¿¿ õóðö ÿðüñàí. Àðä ò¿ìýíä “ªºð÷èëüå” ãýäýã ¿ã íü õ¿ð÷, òýä ñîíãîëòîî õèéëýý. “Øóäàðãà ¸ñûã áýõæ¿¿ëíý” ãýæ ÿðèõàä àìàðõàí. Õàðèí Ìîíãîëûí íºõöºëä õýðýãæ¿¿ëýõýä õýö¿¿ ø¿¿ äýý.
-ßàãààä?
-Èðãýäèéí óõàìñàð èéì äîîãóóð òºâøèíä áàéõàä øóäàðãà ¸ñûã áèé áîëãîæ, àâëèãûã àëãà áîëãîíî ãýäýã àìàðã¿é. Ýíý õ¿í àìëàëòàà áèåë¿¿ëýõ ãýæ ÿâààä ýðñäýëä îðîõûã ÷ ¿ã¿éñãýõ àðãàã¿é þì. ßàãààä ãýâýë, äóíä øàòíû àëáàí òóøààëòíóóä àþóëòàé. Òýä õýçýý ÷ øóäàðãà ¸ñûã õýðýãæ¿¿ëýõã¿é. Áèä Åðºíõèéëºã÷, Çàñãèéí ãàçàð, öàãäàà, õ¿÷íèé áàéãóóëëàãûí äàðãà íàðûã ñîëèîä áàéæ áîëíî. Ãýòýë ýíý õ¿ì¿¿ñèéí íýðèéã áàðüæ, äóíäóóð íü àæèëëàäàã “õàðõ”-íóóäûã ë óñòãàõã¿é áîë øóäàðãà ¸ñ Ìîíãîëä õýçýý ÷ òîãòîõã¿é. Òýãýõýýð øèíýýð ñîíãîãäñîí Åðºíõèéëºã÷ äóíä øàòíû àëáàí òóøààëòíóóäûã öýâýðëýõýýñ ë àæëàà ýõëýõ ¸ñòîé. Ò¿¿íýýñ áèø óäèðäëàãàäàà áàéäàã þì áèø.
-Òýãâýë Ìîíãîëä øóäàðãà ¸ñ òîãòîîõîä õýäèé õýð õóãàöàà îðíî ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
-Äîð õàÿæ 50 æèë øààðäàãäàíà. Ø¿¿õ, öàãäààãèéíõíûã àðä èðãýäýä òýãø, øóäàðãà ¿éë÷èëäýã áîëãîõûí òóëä òýäíèéã ýõëýýä áýëòãýõ õýðýãòýé. Èðãýäýý ÷ áîëîâñðîëòîé áîëãîæ, òîëãîéä íü “þì” õèéæ ºãºõ íü ÷óõàë. Òýãæ áàéæ ë øóäàðãà ¸ñûã òîãòîîíî. Áè óëñ òºð áèø àìüäðàëûí áîäèò ¿íýíèéã ë ÿðüæ áàéãàà þì ø¿¿.
-Òà Ö.Ýëáýãäîðæèéã õóâü õ¿íèéõ íü õóâüä õýð óëñòºð÷ ãýæ ¿íýëäýã âý. Ѻðºã õ¿÷íèé óëñòºð÷ ãýäýã óòãààð íü èíãýæ àñóóãààã¿é þì?
-Øóäàðãà õ¿í. Ìèíèé áîäëîîð, Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëüä ÿäàæ ë ãóðâàí õ¿íèé íýðèéã äýâø¿¿ëýõ áàéñàí þì. Èðãýíèé çîðèã íàìûí äàðãà Ñ.Îþóí çîðèãëîîä íýð äýâøñýí áîë ÿëàõ ìàãàäëàë áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿, õýí ìýäëýý. Óëñ òºðä áàéð ñóóðèà ýçýëñýí óëñòºð÷ ø¿¿ äýý.
-Òàíàé íàìààñ íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí øòàáûíõàí õàð PR-ûã õýòð¿¿ëñýí ó÷ðààñ ÿëàãäñàí ãýäýã ø¿¿ìæëýë ñîíñ÷ áàéíà. ¯¿íòýé òà ñàíàë íèéëýõ ¿¿?
-Íèéëíý. Áè Àðä÷èëñàí íàìûã ìàãòàæ áàéãàà þì áèø. Ìåíåæìåíò íü ¿íýõýýð ñàéí áàéñàí. Åð íü ñ¿¿ëèéí ¿åä ýíý íàìûí ìåíåæìåíò îëíû àíõààðëûã òàòàæ áàéãàà. ÌÀÕÍ-ûí õóâüä àëü ýðò, 1995 îíû ¿åä õîöðîãäñîí. Ò¿¿íýýñ õîéø ºíººäðèéã õ¿ðòýë õóó÷íû àðãà áàðèëààðàà ë ÿâæ èðëýý. Ãýòýë Àðä÷èëñàí íàì ÿàâ. Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà äóóñàõ äºõººä èðýõýýð Í.Ýíõáàÿð ýõíýðèéíõýý íýð äýýð Øâåéöàðèéí áàíêèíä 1.3 òýðáóì àì.äîëëàðûí õàäãàëàìæòàé ãýýä ë îëîí íèéòýä öàöñàí. Òýð õ¿íä èéì èõ ìºí㺠áàéõã¿é ãýäãèéã áè ìýäýæ áàéíà. Ãýõäýý ýíý íü îëîí ò¿ìýíä õ¿ð÷, èðãýäèéã áóõèìäóóëñàí. “Îëîí æèë òºðèéí ºíäºð àëáàí òóøààë õàøñàí õ¿í èéì õýìæýýíèé õàäãàëàìæòàé áàéæ ìàãàäã¿é” ãýýä ýðãýñýí.
-Òà ÌÀÕÍ-ûí ãèø¿¿íèé õóâüä “Ìàíàé íàìä øèíý÷ëýë, ìåíåæìåíò õýðýãòýé” ãýäãýý èëýðõèéëæ áîëäîãã¿é þì óó?
-Óäàõã¿é áîëîõ ýýëæèò Èõ õóðàë äýýð õýëíý. ¯ãýý îäîîíîîñ ë áýëòãýæ áàéãàà. Õóðàë áîëîîã¿é áàéõàä þó õýëýõ âý äýý,áè. Åð íü ìàíàé íàì õîöðîãäñîí ìåíåæìåíòýýñýý õàãàöàæ, óëñ òºðèéí ñîíãóóëüä îðîëöîæ ñóðàõ õýðýãòýé. Äýýã¿¿ðýý òóëãà òîéð÷ ÿðèëöààä ë äîîä õ¿ì¿¿ñèéíõýý ¿çýë áîäîë, áàéð ñóóðèéã ñîíñîõã¿é áàéæ áîëîõã¿é.
-¯¿íýýñ ãàäíà ñîíãóóëèéí øòàáûã óäèðäàæ áàéñàí Åðºíõèé ñàéä Ñ.Áàÿð ìóó àæèëëàñàí. Õýðýâ ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèàð àæèëëàñàí øèãýý áàéñàí áîë Í.Ýíõáàÿð ÿëàãäàõã¿é áàéñàí ãýæ ÿðèõ õ¿í áàéíà. Åð íü Ñ.Áàÿð äàðãà øòàáûã õýð óäèðäñàí áý?
-Ìóó ãýæ õýëýõã¿é ýý. Ãýõäýý áè øòàáûí äàðãàòàé íýã ÷ óäàà óóëçààã¿é. Çàâõàí ðóó ñóðòàë÷èëãààíä ÿâàõäàà þó õèéæ, ÿàæ àæèëëàõ âý ãýæ àñóóõ ãýýä ÷àäààã¿é. Àéìãèéí Íàìûí õîðîîíû äàðãà íü Óäèðäàõ çºâëºëèéí ãèø¿¿ä ð¿¿ óòàñäààä áàéõàä óòñàà àâàõã¿é áàéãàà þì äàà. Òèéì õ¿íä ñóðòàëòàé áàéæ áîëîõã¿é. Óëèã áîëñîí àðãà áàðèëààñàà ñàëàõ õýðýãòýé áèç äýý.
-Ñàÿõàí íèéñëýëèéí ÌÀÕÍ-ûí õîðîî õóðàëäàæ, äàðãàà îãöðóóëëàà. Íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëüä ÿëàãäëàà ãýýä Ò.Áèëýãò äàðãàä õàðèóöëàãà òîîöîõ íü çºâ áàéñàí óó?
-Àíõíààñàà ººðñ人 õîöðîãäñîí, þó ÷ õèéäýãã¿é ºâãºíèéã òîìèëîî áèç äýý. Ãýòýë “ªíãºðñºí áîðîîíû õîéíîîñ öóâ íºìðºâ” ãýã÷ýýð á¿õ “þì” ºíãºð÷, ÿëàãäñàí õîéíî íü ñîëèîä ÿàõ þì áý. Õýðýâ áîðîî îðîõîîñ ºìíº ñîëüñîí áîë ººð áàéõ áàéñàí ÷ þì áèë ¿¿. Åðºíõèéëºã÷ îäîî ä¿ãíýëò õèéæ áàéãàà áèç. Äîîðîî ÿìàð õ¿ì¿¿ñ àæèëëóóëñàí, òýä ÿàæ àæèëëàñàí ãýýä ë… ÌÀÕÍ-ä áîëîâñðîëòîé, ÷àäàëòàé çàëóóñ çºí人 áèé. Õàðàìñàëòàé íü òýäíèéã õýçýý ÷ äýìæäýãã¿é. Áè îëîí óäàà õýëæ áàéãàà. Àëü 30-40 æèëèéí ºìíººñ ýíý íàìûí áóÿíä õîîëîíäîî õ¿ðñýí õ¿ì¿¿ñ îäîî áîëèõ õýðýãòýé. Áàñ è÷èõ ¸ñòîé. Òýäíèéã òåëåâèçýýð õàðàõààð èðãýäèéí äóðã¿é íü õ¿ðäýã áèç.
-Áàñ Õýâëýë ìýäýýëëèéí àëáàíû äàðãàà îãöðóóëñàí?
-Òýð õ¿íèéã ÿìàð áóðóóòàé ãýæ îãöðóóëæ áàéãàà þì. Ãîë áóðóóòàé õ¿ì¿¿ñýý îãöðóóëæ, öýâýðëýõ õýðýãòýé ø¿¿ äýý.
-Òýãâýë òàíûõààð õýí õàðèóöëàãà õ¿ëýýæ, îãöðîõ ¸ñòîé áàéñàí ãýæ?
-Ýíý òóõàé íàìûíõàà ýýëæèò Èõ õóðàë äýýð ÿðèíà.
-ÌÀÕÍ Èõ õóðëàà õýçýý õèéõýýð òºëºâëºñºí áý. Èðýõ åñä¿ãýýð ñàðä ãýäýã ¿íýí ¿¿?
-ªäºð, ñóäðàà òîâëîñîí þì àëãà. ªíãºðñºí æèëèéí Áàãà õóðëûí ¿åýð ë èðýõ îíû åñä¿ãýýð ñàðä õèéå ãýæ òºëºâ뺺ä òàðñàí.
-Ýíý óäààãèéí Èõ õóðëààð íàìûí äàðãà Ñ.Áàÿðûã óíàãàæ, Í.Ýíõáàÿðûã ç¿òã¿¿ëýõ ñóðàã áàéíà. Åð íü èéì õóâèëáàð áàéæ áîëîõ óó?
-Àðàé ÷ ¿ã¿é áàéëã¿é äýý. Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëüä óíàñàí õ¿í ýðãýýä íàìûí äàðãà áîëíî ãýæ ç¿òãýõã¿é áàéõ. Áè áàéñàí áîë è÷ýýä ÷àäàõã¿é.
-ÌÀÕÍ-ûí íýð õ¿íä óíàñàí ¿åä Ñ.Áàÿð íàìûí äàðãà áîëæ, ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëüä îðîëöñîí?
-Òèéì ýý. Ãýõäýý òýð õ¿íèé íººöèéã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäñàíã¿é. ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèàð ë õàëüò àøèãëàñàí áàéõ. Ñàÿ áîë á¿ð ÷ ÷àäñàíã¿é.
-Åðºíõèéëºã÷ Í.Ýíõáàÿð ÿëàãäëàà õ¿ëýýæ, ººðèéí áèåð ìýäýýëýë õèéñýí. ¯¿íèé äàðàà “Àðä÷èëñàí íàì ÿëáàë ñîíãóóëü øóäàðãà áîëäîã. ÌÀÕÍ ÿëáàë áóäèëààíòäàã” ãýñýí ÿðèà ãàðñàí. Òà ñîíññîí áèç äýý?
-Àëü ÷ óëñàä ñºðºã õ¿÷èí æàãñààë õèéæ òýìöäýã. Îäîî áàéð íü ñîëèãäîæ áàéãàà þì áàéëã¿é. ÌÀÕÍ õî¸ð, ãóðàâ ÿëàãäààä èðýõýýðýý áàñ òýìöýæ ýõëýõ áàéõ. Ãýâ÷ áàéð ñîëèãäîæ áàéíà óó, ¿ã¿é þ¿ ãýäýã íü æèëèéí äàðàà ë ìýäýãäýíý.
-Àðä ò¿ìýí ÌÀÕÍ-ûí ñîíãóóëèéí àìëàëò áîëîõ “Ýõ îðíû õèøèã”-èéã õýçýý õ¿ðòýõýý õ¿ëýýí ñóóãàà. Ãýòýë Àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü áàòëàãäàõã¿é. Îþóòîëãîéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýíèé òºñëèéã áàòëàõã¿é óäààä áàéãààãèéí ó÷èð þó âý?
-Çàñãèéí ãàçðààñ îðóóëæ èðñýí ãýðýýíèé òºñºë èõ ìóó. Ãàäíû õ¿ì¿¿ñèéí ãàðò îðñîí èéì ãýðýýã õýçýý ÷ áàòàëæ áîëîõã¿é. Òèéìýýñ ë óäààøðààä áàéãàà þì. Õýðýâ ìàíàé óëñàä àøèãòàé ãýðýý áàòàëáàë àðä ò¿ìýíä íýã áèòãèé õýë, 2.5 ñàÿ òºãðºã ºãñºí ÷ áîëíî. Áîëîìæ áîë áàéãàà. Õàìãèéí ãîë íü ìºí㺠áîñãîäîã õ¿ì¿¿ñèéã ãýðýýíèé òºñºë äýýð àæèëëóóëàõ ¸ñòîé.
-ßðèëöñàíä áàÿðëàëàà. Òàíä àìæèëò õ¿ñüå!
Óëñòºð÷ ÿðüæ áàéíà
Ä.Ýðäýíýáàò: Óðäûí òîõèðîëöäîã, õýëýëöäýã, õóäàëääàã óëñ òºð ºíººäºð Àðä÷èëñàí íàìä áàéõã¿é
- Çàðèì õ¿í “Òàíàé ñóóäàë õýäýí òºãðºãèéí ¿íýòýé þì áý” ãýæ àñóóæ áàéíà. Áèä ýð¿¿ë óëñ òºðººð ºðñºëäºõ ¸ñòîé-
Àðä÷èëñàí íàìûí Åðºíõèé íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Ä.Ýðäýíýáàòòàé öàã ¿åèéí àñóóäëààð ÿðèëöëàà.
-ͺõºí ñîíãóóëüä òàíûã íýð äýâøèíý ãýæ ÿðüæ áàéñàí. ßàãààä íýðýý òàòàâ?
-ͺõºí ñîíãóóëèàð Àðä÷èëñàí íàì ïàðëàìåíò äàõü ñóóäëûíõàà òîîã õàäãàëàõ íü çàð÷ìûí àñóóäàë. Òèéì ó÷ðààñ íàìûí äàðãà íºõºí ñîíãóóëüä íýð äýâøèõ áîëîìæòîé äºðâºí õ¿íèéã íýðëýñýí. Òýäíèé íýã íü áè áàéñàí. ͺõºí ñîíãóóëüä íàìàéã íýð äýâø¿¿ëýõ ñàíàë òàâüñàíã áè áóðóóòãàõã¿é. Ãýõäýý ýöñèéí øèéäâýðèéã ×èíãýëòýé ä¿¿ðãèéí Àðä÷èëñàí íàìûí õîðîî, Àðä÷èëñàí íàìûí ¯íäýñíèé çºâëºëäºõ õîðîîíû õóðëààñ ãàðãàñàí.
-Ñ¿¿ëèéí ¿åä ÌÀÕÍ, Àðä÷èëñàí íàìòàé òîõèðîî õèéæ, 24 ä¿ãýýð òîéðãèéã òàíàéä “áýëýãëýñýí” ãýäýã ìýäýýëýë áàéíà. Èéì ìýäýýëýë ãàðàõ áîëñîí ¿íäýñëýë íü þó þì áîë. Òà þó ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
-Óðäûí òîõèðîëöäîã, õýëýëöäýã, õóäàëääàã óëñ òºð ºíººäºð Àðä÷èëñàí íàìä áàéõã¿é. Çàðèì õ¿í “Òàíàé ñóóäàë õýäýí òºãðºãèéí ¿íýòýé þì áý” ãýæ àñóóæ áàéíà. Áèä ýð¿¿ë óëñ òºðººð ºðñºëäºõ ¸ñòîé. Ýíý îðîí çàéã öîî øèíýýð ãàðãàõûí òóëä ìàíàé íàì ÿâæ áàéãàà.
-Åð íü òàíàé íàì ïàðëàìåíò äàõü ñóóäëûíõàà òîîã õàäãàëæ ¿ëäýíý ãýäýãòýé èòãýëòýé áàéãàà þó. Õýäèéãýýð ÷èíãýëòýé÷¿¿ä àðä÷èëëûíõàíä èòãýë ¿ç¿¿ëæ áàéãàà ÷ ýíý óäàà ñàëõè õààøàà ÷ ¿ëýýæ ìýäíý ø¿¿ äýý?
-Àðä÷èëñàí íàì òºëºâøèæ áàéãàà. Áîäëîãûí õ¿ðýýíä àñóóäëàà øèéääýã õýìæýýíä î÷ü¸ ãýæ ýðìýëçýæ áàéíà. Ýíý áîë çºâõºí Àðä÷èëñàí íàìûíõ áèø ìîíãîëûí àðä ò¿ìíèé ýðõ àøèã áàéõ ¸ñòîé. Ìîíãîëûí òºð òóíãàëàã áàéõûí ýõëýëèéã Àðä÷èëñàí íàì òýðã¿¿ëýõ áîäëîãîî áîëãîñîí. Ýíý ¿¿äíýýñ áèä àñóóäàëä õàíäàæ áàéãàà.
×èíãýëòýé÷¿¿äèéí õóâüä àðä÷èëëûã äýìæäýã. Ãýõäýý ìàíàé íàì ×èíãýëòýé ä¿¿ðýãò ÿëàëò áàéãóóëàõ íü òóéëûí çîðèëãî.
-Àðä÷èëñàí íàìààñ Íîãîîí íàì, Èðãýíèé çîðèã íàìä íºõºí ñîíãóóëüä õàìòðàí îðîëöîõ ñàíàë òàâüñàí.
-Íýã õýñýã Àðä÷èëñàí íàìûí ôðàêöóóä çºð÷èëäºæ, ýâ ò¿íæèí ìóó áàéñàí. Õàðèí íàìûí óäèðäëàãóóä ñîëèãäîîä ýíý áàéäëûã ººð÷èëæ, óóð àìüñãàëûã 纺ëð¿¿ëñýí ãýäýã. Îäîî íàìûí äîòîîä õàðèëöàà õýð áàéãàà âý?
-Àðä÷èëñàí íàìûí äîòîîä óóð àìüñãàë ººð÷ëºãäñºí. ¯¿íèéã íèéãýì àíçààð÷ áàéãàà ãýäýãò íàéäàæ áàéíà. Áèäíèé ýöñèéí çîðèëãî þó âý ãýäãèéã õàìãèéí íýãä¿ãýýðò òàâèõ ¸ñòîé þì áàéíà ãýäãèéã ìàíàé íàìûí ãèø¿¿ä, äýìæèã÷èä îéëãîñîí. Ýöñèéí çîðèëãîäîî õ¿ðýõèéí òóëä º÷¿¿õýí æèæèã àìáèöûã õàÿõ õýðýãòýé.
Ôðàêöûí àñóóäàë àìüäðàë äýýð áàéäàã ë ç¿éë. Öààøèä ÷ áàéõ áîëíî. Ãýõäýý õàìãèéí ãîë íü íýãäñýí áîäëîãî äýýðýý ôðàêöëàäàã áîëîõîîñ áèø õóâü õ¿íèé àìáèöààð ôðàêöëàäàã íü ìàíàé íàì äîòîð áàãàññàí ãýæ õýëæ áîëíî.
-Ìîíãîëûí óëñ òºðèéí òîì íàìûí ãåíñåêòýé óóëçàæ áàéãàà áîëîõîîð íýã ç¿éëèéã àñóóõã¿é ºíãºð÷ ÷àäàõã¿é íü. Ýíý ñàðä áàãòààä Îþóòîëãîéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðíà ãýæ áàéíà. Îþóòîëãîéí îðäûã àøèãëàëòàä îðóóëàõûí òóëä Çàñãèéí ãàçàð ÷ íýëýýí ÷àðìàéæ àæèëëàà. Õàðèí ýíý òàë äýýð òàíû áàéð ñóóðèéã ñîíñâîë…?
-Îþóòîëãîéí àñóóäëààð îëîí õ¿í öýöðýõëýý, ÿðèëàà. Òýãýõýýð áè îëîí ç¿éë ÿðèìààðã¿é áàéíà. Ãýõäýý àðä ò¿ìýíä õ¿ëýýëò áèé. Òýä ÿäóó àìüäàð÷ áàéãàà ó÷ðààñ õ¿íäðýëòýé àñóóäëûíõ íü íýã õýñãèéã ÷ áîëîâ øèéäýõ ¸ñòîé. Òèéìýýñ Îþóòîëãîéí îðäûã àøèãëàõ íü çàð÷ìûí õóâüä çºâ. Õàðèí òºð íýã õóâèéí êîìïàíèòàé äàõèí õýçýý ÷ ãýðýý õèéæ áîëîõã¿é. Ìîíãîëûíõîî òºðèéí áîëîí õóâèéí õýâøëèéí êîìïàíèóäûã äýìæèæ, òýð êîìïàíè íü áóñàä êîìïàíèòàé ãýðýý õèéõ ÷èãëýë ð¿¿ ÿâàõ ¸ñòîé. Òýðíýýñ áèø òºð õóâèéí êîìïàíèòàé ãýðýý õèéäýã çàð÷ìûã áóðóó ãýæ áîäîæ áàéãàà.
-ÎÕÓ-ûí ãóðâàí òîì õ¿í ìàíàé óëñàä àéë÷ëàõäàà óðàíû ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ ñàíàë òàâüñàí. Åðºíõèéëºã÷ ÷ òýäíèé ñàíàëûã äýìæñýí. Ãýòýë òºðèéí òýðã¿¿íèé Ýíýòõýã óëñàä õèéæ áàéãàà àéë÷ëàëûí ¿åýð ýíý ñàëáàðò òóñ óëñòàé õàìòàð÷ àæèëëàõ àñóóäàë õºíäºãä뺺. Åð íü òàíû áîäëîîð óðàíû ñàëáàðò Îðîñ, Ýíýòõýã õî¸ðûí àëèíòàé íü õàìòàð÷ àæèëëàâàë ìàíàé óëñàä àøèãòàé âý?
-Óðàí áîë äýëõèéí àþóëã¿é áàéäàëòàé øóóä õîëáîîòîé. Ýíý óòãààðàà äýëõèéí àíõààðëûí òºâä íü áàéäàã. Óðàíû ñàëáàð àëü óëñòàé ò¿íøëýõ íü Ìîíãîë Óëñûí àþóëã¿é áàéäàëòàé øóóä õîëáîîòîé. Ñòðàòåãèéí ò¿íøèéí õóâüä ÎÕÓ-òàé ýíý ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ íü çºâ ãýæ áîäîæ áàéíà.
Õºíäºõ ñýäýâ
1.5 ñàÿ òºãðºãºº àâúÿ, Åðºíõèé ñàéä àà
-“Áîðîî ãîóëä”-ààñ õýäýí çóóãààð òîîëîãäîõ òýðáóì òºãðºãèéí òàòâàðàà àâñàí áîë ñîíãóóëèàð àìëààä áàéñàí 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº òàë õóâèéã ÷ áîëîâ ºã÷ áîëíî ø¿¿ äýý. Õàðàìñàëòàé íü òóñãààð òîãòíîñîí óëñ áàéæ ãàäààäûí çàõûí íàéìàà÷äàä äýýðýëõ¿¿ëýýä ë…-
“Àðâàí ñàÿûã õóëãàéëáàë øîðîíä, àðâàí òýðáóìûã õóëãàéëáàë ïàðëàìåíòàä çàëàðíà” ãýäýã ¿ã îðã¿é áèø áîëîëòîé. Ïàðëàìåíòàä áèçíåñèéí á¿ëýãëýëèéíõýí îðæ èðëýý. Òýä òºðèéí ýðõ áàðüæ, ººðñäèéíõºº àøèã ñîíèðõîëä íèéö¿¿ëæ áîäëîãî òîäîðõîéëæ áàéíà ãýæ áóõèìäàõ õ¿í öººíã¿é. Òèéì ýý, òýãýõäýý òýäíèéã áèä ë ñîíãîñîí ø¿¿ äýý. Òýãýýä õîäîîäîîðîî ñàíàë ºãäºã ãýæ ø¿¿ìæë¿¿ëýýä áàéãàà. ßàãààä áîëîõã¿é ãýæ. Õ¿íèé àìüäðàëä ìºí㺠õýðýãòýé íü ¿íýí þì ÷èíü. Õýðýâ áèä ºíººäºð ÿìàð ÷ àñóóäàëã¿é, ìºíãºíèé ãà÷èãäàëã¿é àìüäàð÷ áàéñàí áîë èéì ñîíãîëò õèéõã¿é ÷ áàéõ þì áèë¿¿, õýí ìýäëýý. Òýãýõäýý äýëõèéí õàìãèéí áàÿí îðîí ãýãääýã ÀÍÓ-ûí èðãýä ÷ áàñ õîäîîäîîðîî ñàíàë ºãñºí ø¿¿ äýý. Åðºíõèéëºã÷ Á.Îáàìà íýð äýâøèæ áàéõäàà ìºðèéí õºòºëáºðòºº “ªðõ á¿ðò 1000 àì.äîëëàð ºãíº” ãýæ îðóóëñàí íü ò¿¿íèé ÿëàëòàä èõýýõýí íºëººëñºí ãýäýã. Òýðáýýð õóóëü áóñààð ãàçðûí òîñ èõ õýìæýýãýýð îëáîðëîñîí êîìïàíèóäûí òàòâàðûã íýìýãä¿¿ëæ, òýð ìºíãèéã íü äóíäàæ àìüäðàëààñ äîîãóóð îðëîãîòîé ºðõ¿¿äýä ºãíº ãýæ õýëñýí íü àìåðèê÷óóäàä òààëàãäñàí ãýõ.
Åð íü àðä ò¿ìíèé îëîíõè íü ÿäóó àìüäàð÷ áàéãàà íü ¿å ¿åèéí ýðõ áàðèã÷ íàðòàé õîëáîîòîé. Òýä òºðèéí ýðõèéã óðò, óäààí õóãàöààãààð áàðèõûí òóëä çîðèóä àðä ò¿ìíýý ºëñãºëºí áàéëãàäàã ãýäýã. ßàãààä ãýâýë, ñîíãóóëèéí ¿åýð àòãà ãóðèë, òàâàí òºãðºã ºã÷ õóóðàõàä àìàðõàí ãýæ òýð. ªºðººð õýëáýë, õýí èõ õîîë ºãíº òýð õ¿íä ñàíàë ºãäºã ãýäãèéã ºíãºðñºí îíû ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèéí ¿ð ä¿íãýýñ õàðæ áîëíî. Ñîíãóóëü áîëîõîîñ ºìíº Àðä÷èëñàí íàìûí ðåéòèíã ºíäºð áàéñàí. Ýõ îðíû õèøãýýñ èðãýí á¿ðò “Ýðäýíèéí õóâü” áîëãîí ñàÿ òºãðºãèéí õóâüöàà ºãíº ãýæ áàéñàí ÷ “Õó” íàì ãýíýò èðãýí á¿ðò 1.5 ñàÿ òºãðºã áýëíýýð ºãíº ãýæ “òîì” äóóãàð÷, èðãýäèéí ñîíãîëòûã ýðã¿¿ëñýí íü íóóö áèø. Íýãýíò Ñ.Áàÿð äàðãà çîðèëãîäîî õ¿ðñýí ó÷ðààñ îäîî àìëàëòàà áèåë¿¿ëæ, 1.5 ñàÿ òºãðºãèéã èðãýí á¿ðò ºãºõ ë ¿ëäëýý. ßëàíãóÿà, ýäèéí çàñãèéí õÿìðàëòàé áàéãàà ýíý ¿åä àðä ò¿ìýíä áýëýí ìºí㺠õýðýãòýé áàéíà.
Àíõ èðãýí á¿ðò “Ýõ îðíû õèøèã-1.5 ñàÿ” òºãðºã ºãíº ãýæ àìëàæ áàéõäàà õýëæ áàéñàí ¿ãýý îäîî ñàíàà÷ ýý. Õýðýâ áèä ÿëàëò áàéãóóëáàë àìëàëòàà ìàðãààøààñ íü ë áèåë¿¿ëíý ãýýä áàéñàí ÷èíü õààíà áàéíà. Òýð áèòãèé õýë, ìàðãààø ñîíãóóëü áîëíî ãýæ áàéõàä èðãýíèéõýý ¿íýìëýõòýé èðæ, ÕÀÀÍ áàíêèíààñ 1.5 ñàÿûíõàà óðüä÷èëãààã àâààðàé ãýýä ë ÿäàðñàí àðä ò¿ìíèéõýý ñýòãýë ç¿éãýýð òîãëîæ áàéñàí. Òýãýýä ¿¿íèéãýý ýñðýã òàëûí õàð PR ãýæ òàéëáàðëàæ áàéñàí óäààòàé. Õàðèí îäîî “Õó” íàìûíõàí çàñãèéí ýðõèéã áàðèàä áàãàã¿é õóãàöàà ºíãºðñºí áîëîõîîð àìëàëòàà áèåë¿¿ëýõ ë öàã íü áîëñîí áàéìààð… Õàðàìñàëòàé íü îäîî áîëîõîîð í¿¿ðýý áóðóóëààä áàéõ þì. ªãºõ ìºí㺠áàéõã¿é, õî¸ð òîëãîéã àøèãëàëòàä îðâîë ýíý ìºíãèéã ºãíº ÷ ãýõ øèã. Õýðýâ Îþóòîëãîéã ýäèéí çàñãèéí ýðãýëòýä îðóóëæ, àøãààñ íü èðãýí á¿ðò 1.5 ñàÿ òºãðºã ºãíº ãýâýë ¿ëãýð. Äàðàà, äàðààãèéí ñîíãóóëüòàé çàëãàæ, çàìõàðíà ãýñýí ¿ã. Òèéìýýñ “Àéâåíõîó ìàéíç ìîíãîëèÿ èíê” êîìïàíèàñ óðüä÷èëãàà áîëãîí àâíà ãýýä áàéãàà 125 ñàÿ àì.äîëëàðûã äàðóéõàí àâ÷, 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº óðüä÷èëãààã ºãºõèéã àðä ò¿ìýí ÷èíü õ¿ëýýæ áàéãàà ø¿¿, Åðºíõèé ñàéä àà. Óäàõã¿é Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëü áîëíî. Àðä ò¿ìýí ìýäýýæ ºìíºõ àìëàëòàà áèåë¿¿ëýý÷ ãýæ øààðäàíà. Òýãýõýýð òà þó ãýæ õýëýõ þì áý.
Ãàäààäûíõàí ìîíãîë÷óóäûã “Àëòàí äýýð ñóóñàí ãóéëãà÷èí” ãýäýã. Õàðèí áèä ººðñäèé㺺 õàìãèéí áàÿí ãýæ öýýæýý äýëääýã õýðíýý ºíººäºð ÿìàðøóóõàí àìüäàð÷ áàéãàà áèëýý. ªºðñ人 àëòàà àâ÷ ÷àäàõã¿é áàéæ ãàäààäûíõàíä áîë ç¿ãýýð ë ºãººä ÿâóóë÷èõäàã. Íýã ÷ òºãðºãèéí òàòâàð àâàõã¿é. ¯¿íèé òîä æèøýý íü “Áîðîî ãîóëä” ãýäãèéã õýí õ¿íã¿é ìýäíý. Ìîíãîëûí õºðñèéã ñýíäèéëæ, àëòûã íü àâààä ÿâàõäàà íýã ÷ òºãðºãèéí òàòâàð òºëººã¿é. Õýðýâ “Áîðîî ãîóëä”-ààñ õýäýí çóóãààð òîîëîãäîõ òýðáóì òºãðºãèéí òàòâàðàà àâñàí áîë ñîíãóóëèàð àìëààä áàéñàí 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº òàë õóâèéã ÷ áîëîâ ºã÷ áîëíî ø¿¿ äýý. Õàðàìñàëòàé íü òóñãààð òîãòíîñîí óëñ áàéæ ãàäààäûí çàõûí íàéìàà÷äàä äýýðýëõ¿¿ëýýä ë…
Ä.Ýðäýíýáàò: Óðäûí òîõèðîëöäîã, õýëýëöäýã, õóäàëääàã óëñ òºð ºíººäºð Àðä÷èëñàí íàìä áàéõã¿é
- Çàðèì õ¿í “Òàíàé ñóóäàë õýäýí òºãðºãèéí ¿íýòýé þì áý” ãýæ àñóóæ áàéíà. Áèä ýð¿¿ë óëñ òºðººð ºðñºëäºõ ¸ñòîé-
Àðä÷èëñàí íàìûí Åðºíõèé íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Ä.Ýðäýíýáàòòàé öàã ¿åèéí àñóóäëààð ÿðèëöëàà.
-ͺõºí ñîíãóóëüä òàíûã íýð äýâøèíý ãýæ ÿðüæ áàéñàí. ßàãààä íýðýý òàòàâ?
-ͺõºí ñîíãóóëèàð Àðä÷èëñàí íàì ïàðëàìåíò äàõü ñóóäëûíõàà òîîã õàäãàëàõ íü çàð÷ìûí àñóóäàë. Òèéì ó÷ðààñ íàìûí äàðãà íºõºí ñîíãóóëüä íýð äýâøèõ áîëîìæòîé äºðâºí õ¿íèéã íýðëýñýí. Òýäíèé íýã íü áè áàéñàí. ͺõºí ñîíãóóëüä íàìàéã íýð äýâø¿¿ëýõ ñàíàë òàâüñàíã áè áóðóóòãàõã¿é. Ãýõäýý ýöñèéí øèéäâýðèéã ×èíãýëòýé ä¿¿ðãèéí Àðä÷èëñàí íàìûí õîðîî, Àðä÷èëñàí íàìûí ¯íäýñíèé çºâëºëäºõ õîðîîíû õóðëààñ ãàðãàñàí.
-Ñ¿¿ëèéí ¿åä ÌÀÕÍ, Àðä÷èëñàí íàìòàé òîõèðîî õèéæ, 24 ä¿ãýýð òîéðãèéã òàíàéä “áýëýãëýñýí” ãýäýã ìýäýýëýë áàéíà. Èéì ìýäýýëýë ãàðàõ áîëñîí ¿íäýñëýë íü þó þì áîë. Òà þó ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
-Óðäûí òîõèðîëöäîã, õýëýëöäýã, õóäàëääàã óëñ òºð ºíººäºð Àðä÷èëñàí íàìä áàéõã¿é. Çàðèì õ¿í “Òàíàé ñóóäàë õýäýí òºãðºãèéí ¿íýòýé þì áý” ãýæ àñóóæ áàéíà. Áèä ýð¿¿ë óëñ òºðººð ºðñºëäºõ ¸ñòîé. Ýíý îðîí çàéã öîî øèíýýð ãàðãàõûí òóëä ìàíàé íàì ÿâæ áàéãàà.
-Åð íü òàíàé íàì ïàðëàìåíò äàõü ñóóäëûíõàà òîîã õàäãàëæ ¿ëäýíý ãýäýãòýé èòãýëòýé áàéãàà þó. Õýäèéãýýð ÷èíãýëòýé÷¿¿ä àðä÷èëëûíõàíä èòãýë ¿ç¿¿ëæ áàéãàà ÷ ýíý óäàà ñàëõè õààøàà ÷ ¿ëýýæ ìýäíý ø¿¿ äýý?
-Àðä÷èëñàí íàì òºëºâøèæ áàéãàà. Áîäëîãûí õ¿ðýýíä àñóóäëàà øèéääýã õýìæýýíä î÷ü¸ ãýæ ýðìýëçýæ áàéíà. Ýíý áîë çºâõºí Àðä÷èëñàí íàìûíõ áèø ìîíãîëûí àðä ò¿ìíèé ýðõ àøèã áàéõ ¸ñòîé. Ìîíãîëûí òºð òóíãàëàã áàéõûí ýõëýëèéã Àðä÷èëñàí íàì òýðã¿¿ëýõ áîäëîãîî áîëãîñîí. Ýíý ¿¿äíýýñ áèä àñóóäàëä õàíäàæ áàéãàà.
×èíãýëòýé÷¿¿äèéí õóâüä àðä÷èëëûã äýìæäýã. Ãýõäýý ìàíàé íàì ×èíãýëòýé ä¿¿ðýãò ÿëàëò áàéãóóëàõ íü òóéëûí çîðèëãî.
-Àðä÷èëñàí íàìààñ Íîãîîí íàì, Èðãýíèé çîðèã íàìä íºõºí ñîíãóóëüä õàìòðàí îðîëöîõ ñàíàë òàâüñàí.
-Íýã õýñýã Àðä÷èëñàí íàìûí ôðàêöóóä çºð÷èëäºæ, ýâ ò¿íæèí ìóó áàéñàí. Õàðèí íàìûí óäèðäëàãóóä ñîëèãäîîä ýíý áàéäëûã ººð÷èëæ, óóð àìüñãàëûã 纺ëð¿¿ëñýí ãýäýã. Îäîî íàìûí äîòîîä õàðèëöàà õýð áàéãàà âý?
-Àðä÷èëñàí íàìûí äîòîîä óóð àìüñãàë ººð÷ëºãäñºí. ¯¿íèéã íèéãýì àíçààð÷ áàéãàà ãýäýãò íàéäàæ áàéíà. Áèäíèé ýöñèéí çîðèëãî þó âý ãýäãèéã õàìãèéí íýãä¿ãýýðò òàâèõ ¸ñòîé þì áàéíà ãýäãèéã ìàíàé íàìûí ãèø¿¿ä, äýìæèã÷èä îéëãîñîí. Ýöñèéí çîðèëãîäîî õ¿ðýõèéí òóëä º÷¿¿õýí æèæèã àìáèöûã õàÿõ õýðýãòýé.
Ôðàêöûí àñóóäàë àìüäðàë äýýð áàéäàã ë ç¿éë. Öààøèä ÷ áàéõ áîëíî. Ãýõäýý õàìãèéí ãîë íü íýãäñýí áîäëîãî äýýðýý ôðàêöëàäàã áîëîõîîñ áèø õóâü õ¿íèé àìáèöààð ôðàêöëàäàã íü ìàíàé íàì äîòîð áàãàññàí ãýæ õýëæ áîëíî.
-Ìîíãîëûí óëñ òºðèéí òîì íàìûí ãåíñåêòýé óóëçàæ áàéãàà áîëîõîîð íýã ç¿éëèéã àñóóõã¿é ºíãºð÷ ÷àäàõã¿é íü. Ýíý ñàðä áàãòààä Îþóòîëãîéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðíà ãýæ áàéíà. Îþóòîëãîéí îðäûã àøèãëàëòàä îðóóëàõûí òóëä Çàñãèéí ãàçàð ÷ íýëýýí ÷àðìàéæ àæèëëàà. Õàðèí ýíý òàë äýýð òàíû áàéð ñóóðèéã ñîíñâîë…?
-Îþóòîëãîéí àñóóäëààð îëîí õ¿í öýöðýõëýý, ÿðèëàà. Òýãýõýýð áè îëîí ç¿éë ÿðèìààðã¿é áàéíà. Ãýõäýý àðä ò¿ìýíä õ¿ëýýëò áèé. Òýä ÿäóó àìüäàð÷ áàéãàà ó÷ðààñ õ¿íäðýëòýé àñóóäëûíõ íü íýã õýñãèéã ÷ áîëîâ øèéäýõ ¸ñòîé. Òèéìýýñ Îþóòîëãîéí îðäûã àøèãëàõ íü çàð÷ìûí õóâüä çºâ. Õàðèí òºð íýã õóâèéí êîìïàíèòàé äàõèí õýçýý ÷ ãýðýý õèéæ áîëîõã¿é. Ìîíãîëûíõîî òºðèéí áîëîí õóâèéí õýâøëèéí êîìïàíèóäûã äýìæèæ, òýð êîìïàíè íü áóñàä êîìïàíèòàé ãýðýý õèéõ ÷èãëýë ð¿¿ ÿâàõ ¸ñòîé. Òýðíýýñ áèø òºð õóâèéí êîìïàíèòàé ãýðýý õèéäýã çàð÷ìûã áóðóó ãýæ áîäîæ áàéãàà.
-ÎÕÓ-ûí ãóðâàí òîì õ¿í ìàíàé óëñàä àéë÷ëàõäàà óðàíû ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ ñàíàë òàâüñàí. Åðºíõèéëºã÷ ÷ òýäíèé ñàíàëûã äýìæñýí. Ãýòýë òºðèéí òýðã¿¿íèé Ýíýòõýã óëñàä õèéæ áàéãàà àéë÷ëàëûí ¿åýð ýíý ñàëáàðò òóñ óëñòàé õàìòàð÷ àæèëëàõ àñóóäàë õºíäºãä뺺. Åð íü òàíû áîäëîîð óðàíû ñàëáàðò Îðîñ, Ýíýòõýã õî¸ðûí àëèíòàé íü õàìòàð÷ àæèëëàâàë ìàíàé óëñàä àøèãòàé âý?
-Óðàí áîë äýëõèéí àþóëã¿é áàéäàëòàé øóóä õîëáîîòîé. Ýíý óòãààðàà äýëõèéí àíõààðëûí òºâä íü áàéäàã. Óðàíû ñàëáàð àëü óëñòàé ò¿íøëýõ íü Ìîíãîë Óëñûí àþóëã¿é áàéäàëòàé øóóä õîëáîîòîé. Ñòðàòåãèéí ò¿íøèéí õóâüä ÎÕÓ-òàé ýíý ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ íü çºâ ãýæ áîäîæ áàéíà.
Õºíäºõ ñýäýâ
1.5 ñàÿ òºãðºãºº àâúÿ, Åðºíõèé ñàéä àà
-“Áîðîî ãîóëä”-ààñ õýäýí çóóãààð òîîëîãäîõ òýðáóì òºãðºãèéí òàòâàðàà àâñàí áîë ñîíãóóëèàð àìëààä áàéñàí 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº òàë õóâèéã ÷ áîëîâ ºã÷ áîëíî ø¿¿ äýý. Õàðàìñàëòàé íü òóñãààð òîãòíîñîí óëñ áàéæ ãàäààäûí çàõûí íàéìàà÷äàä äýýðýëõ¿¿ëýýä ë…-
“Àðâàí ñàÿûã õóëãàéëáàë øîðîíä, àðâàí òýðáóìûã õóëãàéëáàë ïàðëàìåíòàä çàëàðíà” ãýäýã ¿ã îðã¿é áèø áîëîëòîé. Ïàðëàìåíòàä áèçíåñèéí á¿ëýãëýëèéíõýí îðæ èðëýý. Òýä òºðèéí ýðõ áàðüæ, ººðñäèéíõºº àøèã ñîíèðõîëä íèéö¿¿ëæ áîäëîãî òîäîðõîéëæ áàéíà ãýæ áóõèìäàõ õ¿í öººíã¿é. Òèéì ýý, òýãýõäýý òýäíèéã áèä ë ñîíãîñîí ø¿¿ äýý. Òýãýýä õîäîîäîîðîî ñàíàë ºãäºã ãýæ ø¿¿ìæë¿¿ëýýä áàéãàà. ßàãààä áîëîõã¿é ãýæ. Õ¿íèé àìüäðàëä ìºí㺠õýðýãòýé íü ¿íýí þì ÷èíü. Õýðýâ áèä ºíººäºð ÿìàð ÷ àñóóäàëã¿é, ìºíãºíèé ãà÷èãäàëã¿é àìüäàð÷ áàéñàí áîë èéì ñîíãîëò õèéõã¿é ÷ áàéõ þì áèë¿¿, õýí ìýäëýý. Òýãýõäýý äýëõèéí õàìãèéí áàÿí îðîí ãýãääýã ÀÍÓ-ûí èðãýä ÷ áàñ õîäîîäîîðîî ñàíàë ºãñºí ø¿¿ äýý. Åðºíõèéëºã÷ Á.Îáàìà íýð äýâøèæ áàéõäàà ìºðèéí õºòºëáºðòºº “ªðõ á¿ðò 1000 àì.äîëëàð ºãíº” ãýæ îðóóëñàí íü ò¿¿íèé ÿëàëòàä èõýýõýí íºëººëñºí ãýäýã. Òýðáýýð õóóëü áóñààð ãàçðûí òîñ èõ õýìæýýãýýð îëáîðëîñîí êîìïàíèóäûí òàòâàðûã íýìýãä¿¿ëæ, òýð ìºíãèéã íü äóíäàæ àìüäðàëààñ äîîãóóð îðëîãîòîé ºðõ¿¿äýä ºãíº ãýæ õýëñýí íü àìåðèê÷óóäàä òààëàãäñàí ãýõ.
Åð íü àðä ò¿ìíèé îëîíõè íü ÿäóó àìüäàð÷ áàéãàà íü ¿å ¿åèéí ýðõ áàðèã÷ íàðòàé õîëáîîòîé. Òýä òºðèéí ýðõèéã óðò, óäààí õóãàöààãààð áàðèõûí òóëä çîðèóä àðä ò¿ìíýý ºëñãºëºí áàéëãàäàã ãýäýã. ßàãààä ãýâýë, ñîíãóóëèéí ¿åýð àòãà ãóðèë, òàâàí òºãðºã ºã÷ õóóðàõàä àìàðõàí ãýæ òýð. ªºðººð õýëáýë, õýí èõ õîîë ºãíº òýð õ¿íä ñàíàë ºãäºã ãýäãèéã ºíãºðñºí îíû ÓÈÕ-ûí ñîíãóóëèéí ¿ð ä¿íãýýñ õàðæ áîëíî. Ñîíãóóëü áîëîõîîñ ºìíº Àðä÷èëñàí íàìûí ðåéòèíã ºíäºð áàéñàí. Ýõ îðíû õèøãýýñ èðãýí á¿ðò “Ýðäýíèéí õóâü” áîëãîí ñàÿ òºãðºãèéí õóâüöàà ºãíº ãýæ áàéñàí ÷ “Õó” íàì ãýíýò èðãýí á¿ðò 1.5 ñàÿ òºãðºã áýëíýýð ºãíº ãýæ “òîì” äóóãàð÷, èðãýäèéí ñîíãîëòûã ýðã¿¿ëñýí íü íóóö áèø. Íýãýíò Ñ.Áàÿð äàðãà çîðèëãîäîî õ¿ðñýí ó÷ðààñ îäîî àìëàëòàà áèåë¿¿ëæ, 1.5 ñàÿ òºãðºãèéã èðãýí á¿ðò ºãºõ ë ¿ëäëýý. ßëàíãóÿà, ýäèéí çàñãèéí õÿìðàëòàé áàéãàà ýíý ¿åä àðä ò¿ìýíä áýëýí ìºí㺠õýðýãòýé áàéíà.
Àíõ èðãýí á¿ðò “Ýõ îðíû õèøèã-1.5 ñàÿ” òºãðºã ºãíº ãýæ àìëàæ áàéõäàà õýëæ áàéñàí ¿ãýý îäîî ñàíàà÷ ýý. Õýðýâ áèä ÿëàëò áàéãóóëáàë àìëàëòàà ìàðãààøààñ íü ë áèåë¿¿ëíý ãýýä áàéñàí ÷èíü õààíà áàéíà. Òýð áèòãèé õýë, ìàðãààø ñîíãóóëü áîëíî ãýæ áàéõàä èðãýíèéõýý ¿íýìëýõòýé èðæ, ÕÀÀÍ áàíêèíààñ 1.5 ñàÿûíõàà óðüä÷èëãààã àâààðàé ãýýä ë ÿäàðñàí àðä ò¿ìíèéõýý ñýòãýë ç¿éãýýð òîãëîæ áàéñàí. Òýãýýä ¿¿íèéãýý ýñðýã òàëûí õàð PR ãýæ òàéëáàðëàæ áàéñàí óäààòàé. Õàðèí îäîî “Õó” íàìûíõàí çàñãèéí ýðõèéã áàðèàä áàãàã¿é õóãàöàà ºíãºðñºí áîëîõîîð àìëàëòàà áèåë¿¿ëýõ ë öàã íü áîëñîí áàéìààð… Õàðàìñàëòàé íü îäîî áîëîõîîð í¿¿ðýý áóðóóëààä áàéõ þì. ªãºõ ìºí㺠áàéõã¿é, õî¸ð òîëãîéã àøèãëàëòàä îðâîë ýíý ìºíãèéã ºãíº ÷ ãýõ øèã. Õýðýâ Îþóòîëãîéã ýäèéí çàñãèéí ýðãýëòýä îðóóëæ, àøãààñ íü èðãýí á¿ðò 1.5 ñàÿ òºãðºã ºãíº ãýâýë ¿ëãýð. Äàðàà, äàðààãèéí ñîíãóóëüòàé çàëãàæ, çàìõàðíà ãýñýí ¿ã. Òèéìýýñ “Àéâåíõîó ìàéíç ìîíãîëèÿ èíê” êîìïàíèàñ óðüä÷èëãàà áîëãîí àâíà ãýýä áàéãàà 125 ñàÿ àì.äîëëàðûã äàðóéõàí àâ÷, 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº óðüä÷èëãààã ºãºõèéã àðä ò¿ìýí ÷èíü õ¿ëýýæ áàéãàà ø¿¿, Åðºíõèé ñàéä àà. Óäàõã¿é Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëü áîëíî. Àðä ò¿ìýí ìýäýýæ ºìíºõ àìëàëòàà áèåë¿¿ëýý÷ ãýæ øààðäàíà. Òýãýõýýð òà þó ãýæ õýëýõ þì áý.
Ãàäààäûíõàí ìîíãîë÷óóäûã “Àëòàí äýýð ñóóñàí ãóéëãà÷èí” ãýäýã. Õàðèí áèä ººðñäèé㺺 õàìãèéí áàÿí ãýæ öýýæýý äýëääýã õýðíýý ºíººäºð ÿìàðøóóõàí àìüäàð÷ áàéãàà áèëýý. ªºðñ人 àëòàà àâ÷ ÷àäàõã¿é áàéæ ãàäààäûíõàíä áîë ç¿ãýýð ë ºãººä ÿâóóë÷èõäàã. Íýã ÷ òºãðºãèéí òàòâàð àâàõã¿é. ¯¿íèé òîä æèøýý íü “Áîðîî ãîóëä” ãýäãèéã õýí õ¿íã¿é ìýäíý. Ìîíãîëûí õºðñèéã ñýíäèéëæ, àëòûã íü àâààä ÿâàõäàà íýã ÷ òºãðºãèéí òàòâàð òºëººã¿é. Õýðýâ “Áîðîî ãîóëä”-ààñ õýäýí çóóãààð òîîëîãäîõ òýðáóì òºãðºãèéí òàòâàðàà àâñàí áîë ñîíãóóëèàð àìëààä áàéñàí 1.5 ñàÿ òºãðºãèéíõºº òàë õóâèéã ÷ áîëîâ ºã÷ áîëíî ø¿¿ äýý. Õàðàìñàëòàé íü òóñãààð òîãòíîñîí óëñ áàéæ ãàäààäûí çàõûí íàéìàà÷äàä äýýðýëõ¿¿ëýýä ë…
Òºðèéí îðäíû æèã, æóã
Ä.Äýìáýðýë äàðãûí àíãèä “õýëã¿é” ãèø¿¿ä öººíã¿é áèé. Òýäíèé íýã íü Á.×îéæèëñ¿ðýí ãèø¿¿í ãýõ. Óâñ àéìãààñ ñîíãîãäñîí ýðõýì ãèø¿¿í áàéãàà, áàéõã¿é íü ìýäýãäýõã¿é äóó, øóó ìóóòàé íýãýí áîëîëòîé. Òýðáýýð ÷óóëãàíû õóðàëäààí äýýð áàðàãòàé ë áîë ¿ã õýëýõã¿é. Ãýðèéí äààëãàâðàà õèéãýýã¿é õ¿¿õýä øèã íóóãäàõ øàõàì ÷èìýýã¿é ë ñóóõ. Ãýòýë òîõîé çàëãàí ñóóæ áàéãàà íºõä¿¿ä íü àì óðàëäàí ÿðèàä ë…Òýð áèòãèé õýë, çàðèì íü íýìýëò ìèíóòàà àâüÿ ãýæ èðýýä ë ÿðüäàã. Óã íü óëñòºð÷ õ¿í õ¿ì¿¿ñèéã óÿðòàë ÿðüäàã ëåêòîð áàéìààð áàéòàë ìàíü õ¿í øèíýäýýä áàéãàà þì óó ýñâýë áóðóó ÿð÷èõ âèé ãýæ è÷èíã¿éðýýä áàéãàà þì óó á¿¿ ìýä. ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿í áîëîõîîñîî ºìíº Åðºíõèéëºã÷èéí Òàìãûí ãàçðûí äýä äàðãà áàéñàí ò¿¿íä óã íü øèíý ñàëáàð áèø áàéìààð. Þóòàé ÷ óëñòºð÷ õ¿í ÿðüæ ñóðàõã¿é áîë õèéñýí àæèë íü çýâýð÷, óëñ òºðèéí òàâöàíãààñ àð÷èãäàõ àþóë îéðõîí áàéäàã ãýõ.
Òºðèéí îðäîí “ýçýíã¿éð÷ýý”
×óóëãàí çàâñàðëàëàà ãýñýí øèã ãèø¿¿ä Òºðèéí îðäîí ðóó øàãàéõ ÷ ¿ã¿é áàéãàà áîëîëòîé. Òèéìã¿éñýí áîë ýðõýì ò¿øýýäèéí õî¸ð äàõü ãýð þó ãýæ õàíõàéæ, ýë õóëèõàí áàéõ áèëýý.
Õàðèí áàéãààãààñ Ø.Ñàéõàíñàìáóó ãèø¿¿í ë áàéíà. Ýðõýì ãèø¿¿í àéëûí áàãà õ¿¿ øèã ãîëîìòîî ñàõèí ¿ëäýæ. Öîîæòîé õààëãà “ìºðãºæ” ÿâñààð îíãîðõîé ãàíö íýã ºðººãººð øàãàéõàä òóñëàõààñ íü ººð õ¿í ¿ã¿é. Óó÷ëààðàé ãèø¿¿í áàéíà óó ãýæ àñóóõàä “Ãàäóóð àæèëòàé ÿâàà” ýñâýë “Ìýäýõã¿é ýý èðýýã¿é áàéíà” ãýäýã òîâ÷ áºãººä òîäîðõîé õàðèóëò ë ºãíº.
Íàìðûí ÷óóëãàí çàâñàðëàæ, èõ àæëûí àðä ãàðñàí ýðõýì ò¿øýýä çàâñàðëàõ õóãàöààíä ÿäàðãààãàà òàéëàõ ãýýä çàâã¿é ÿâàà áîëîëòîé.
Á.Áàòáàÿð ãèø¿¿í õóñìàà ÷àìëàñàí õ¿¿õýä øèã ãîìäëîâ
Ò¿¿íèéã Á.Áàòáàÿð ãýäãýýð íü áèø “ìîëåêóëü” ãèø¿¿í ãýâýë òàíèõã¿é õ¿í õîâîð. Òýðáýýð ñýòã¿¿ë÷äýä èõ ãîìäîæ ÿâäàã ãýäãýý ñàÿõàí áîëñîí çàíãèàã¿é óóëçàëòûí ¿åýð õýëæ, ñýòãýëýý àìðààæýý. Õóñìàà ÷àìàëñàí õ¿¿õýä øèã õóøóó óíæóóëæ èðýýä ë ãîìäëîî èëýðõèéëñýí ýðõýì ãèø¿¿íèéã ñýòã¿¿ë÷èä “òîîäîãã¿é” þì áàéõ. Ó÷èð íü ò¿¿íýýñ ÿðèëöëàãà àâàëã¿é óäñàí. Òýð áèòãèé õýë, ÷óóëãàí äýýð äºðâºí óäàà ¿ã õýëñýí áîëîâ÷ ÿìàð ÷ ñîíèí õýâëýë, ðàäèî òåëåâèçýýð õýëñýí ¿ã íü öàöàãäààã¿é àæ.
Ì.Ýíõáîëä Òýðã¿¿í øàäàð ñàéäàä àòààðõàæ ÿâäàã áîëîëòîé
Ìîíãîë Óëñûí øàäàð ñàéä Ì.Ýíõáîëä ñàÿõàí áàðóóí àéìãóóäààð àéë÷ëààä èðñýí. Òýãòýë Øàäàð ñàéäûí õàìò ÿâñàí àëáàíû õ¿ì¿¿ñ ò¿¿íèéã îðîí íóòãèéí èðãýäýä òàíèëöóóëàõäàà Ìîíãîë Óëñûí Òýðã¿¿í øàäàð ñàéä Ì.Ýíõáîëä õýìýýí òàíèëöóóëñàí àæ. Øèíý Çàñãèéí ãàçàð áàéãóóëàãäààä áàãàã¿é õóãàöàà ºíãºð÷ áàéõàä Øàäàð ñàéäûíõàà àëáàí òóøààëûã ìýäýõã¿é áàéíà ãýæ þó áàéõàâ. Ýñâýë õºäººãèéíõºí “òýíýã” ãýæ áîäîîä çîðèóä òýãæ òàíèëöóóëñàí þì óó õýí ìýäëýý. Õýðýâ òàíèëöóóëñàí õ¿í íýã óäàà õýë íü õàëèòðààä Òýðã¿¿í øàäàð ñàéä ãýæ òàíèëöóóëñàí áîë õàìò ÿâæ áàéñàí õ¿ì¿¿ñ àëäààã íü çàñàæ áîëîõ áàéñàí. Ãýâ÷ õýí ÷, þó ÷ õýëýýã¿é ñóðàãòàé. Òýãýõäýý ýðõýì õ¿í ãóàé ýíý àëäààãàà íýã áèø íèëýýä õýäýí äàâòñàí ãýñýí.
Ãèø¿¿ä õààãóóð þó õèéæ ÿâíà
ÓÈÕ-ûí íàìðûí ÷óóëãàí çàâñàðëàæ, Ä.Äýìáýðýë äàðãûí àíãèéíõàí “àìðàëòàà” àâààä óäàæ áàéíà. “Óÿàíààñàà àëäóóðñàí” þì øèã ñóðàã ÷ ¿ã¿é áàéãàà ýðõýì ãèø¿¿ä õààãóóð, þó õèéæ ÿâàà áîë. Òýäíèé çàðèìûíõ íü ãàð óòàñ õîëáîãäîõã¿é áàéõûã áîäîõîä ñ¿ëæýýã¿é ãàçàð ÿâàà áîëîëòîé. Õàðèí “äóóëãàâàðòàé” ãàíö, õî¸ð ãèø¿¿íèé ñóðãèéã ãàðãàëàà.
Ö.Áàòáàÿð ãèø¿¿í ãýðèéí õîðèîíä “îðæýý”
ªíãºðñºí õóãàöààíä ÿäàðãààíä “îðòîëîî” àæèëëàñàí ãèø¿¿äèéí íýã íü íèéñëýëýýð îâîãëîãäñîí Ö.Áàòáàÿð ãèø¿¿í áîëîëòîé. Òýðáýýð õàâðûí ÷óóëãàí ýõëýõýýñ ºìíº áèåý òýíõð¿¿ëýõýýð ýì÷èëãýý õèéëãýæ áàéãàà ãýíý. Ó÷èð íü, ýðõýì ãèø¿¿í õºíãºí áýðòýë àâ÷, ãýðèéí õîðèîíä îðæýý. Õºíãºí áýðòýë íü ÿäàðãààòàé ”õàâñàðñàí” òóë òóóøòàé ýì÷èëãýý õèéëãýõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé áàéãàà ãýíý. Òýãýõã¿é áîë õàâðûí ÷óóëãàíààð áèåý ÷àãíààä àæèë ÷ õèéæ ÷àäàõã¿é.
ͺ㺺òýéã¿¿ð, ÷óóëãàí çàâñàðëàõ õóãàöààíä òîéðãèéí ñîíãîã÷èäòîéãîî ÷ óóëçàæ ÷àäàõã¿é íü ãýýä èõýä “áóõèìäàæ” áàéãàà ãýõ.
Õ.Æåêåé äàðãà çàâã¿é ÿâíà
ÓÈÕ-ûí Õóóëü ç¿éí áàéíãûí õîðîîíû àæëûí õýñýã ÷óóëãàí çàâñàðëàõ õóãàöààíä ç¿ãýýð ñóóõã¿é áàéãàà. Òýä õàðüÿà áàéãóóëëàãóóäûíõàà ¿éë àæèëëàãààòàé òàíèëöààä “àìðàõ” ÷ çàâã¿é ÿâàà àæ. Õàðèí òóñ Áàéíãûí õîðîîíû äàðãà Õ.Æåêåé “öýðã¿¿ääýý” äààëãàâàð ºã÷èõººä ººðºº òîéðîãòîî àæèëëàæ ÿâàà áîëîëòîé. Òýðáýýð òºðëºõ íóòàã Áàÿí-ªëãèé àéìãèéí èðãýäòýé óóëçààä Öàãààí ñàðààñ ºìíºõºí ãýðòýý èðýõ ãýíý.
Ä.Äýìáýðýë äàðãûí àíãèä “õýëã¿é” ãèø¿¿ä öººíã¿é áèé. Òýäíèé íýã íü Á.×îéæèëñ¿ðýí ãèø¿¿í ãýõ. Óâñ àéìãààñ ñîíãîãäñîí ýðõýì ãèø¿¿í áàéãàà, áàéõã¿é íü ìýäýãäýõã¿é äóó, øóó ìóóòàé íýãýí áîëîëòîé. Òýðáýýð ÷óóëãàíû õóðàëäààí äýýð áàðàãòàé ë áîë ¿ã õýëýõã¿é. Ãýðèéí äààëãàâðàà õèéãýýã¿é õ¿¿õýä øèã íóóãäàõ øàõàì ÷èìýýã¿é ë ñóóõ. Ãýòýë òîõîé çàëãàí ñóóæ áàéãàà íºõä¿¿ä íü àì óðàëäàí ÿðèàä ë…Òýð áèòãèé õýë, çàðèì íü íýìýëò ìèíóòàà àâüÿ ãýæ èðýýä ë ÿðüäàã. Óã íü óëñòºð÷ õ¿í õ¿ì¿¿ñèéã óÿðòàë ÿðüäàã ëåêòîð áàéìààð áàéòàë ìàíü õ¿í øèíýäýýä áàéãàà þì óó ýñâýë áóðóó ÿð÷èõ âèé ãýæ è÷èíã¿éðýýä áàéãàà þì óó á¿¿ ìýä. ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿í áîëîõîîñîî ºìíº Åðºíõèéëºã÷èéí Òàìãûí ãàçðûí äýä äàðãà áàéñàí ò¿¿íä óã íü øèíý ñàëáàð áèø áàéìààð. Þóòàé ÷ óëñòºð÷ õ¿í ÿðüæ ñóðàõã¿é áîë õèéñýí àæèë íü çýâýð÷, óëñ òºðèéí òàâöàíãààñ àð÷èãäàõ àþóë îéðõîí áàéäàã ãýõ.
Òºðèéí îðäîí “ýçýíã¿éð÷ýý”
×óóëãàí çàâñàðëàëàà ãýñýí øèã ãèø¿¿ä Òºðèéí îðäîí ðóó øàãàéõ ÷ ¿ã¿é áàéãàà áîëîëòîé. Òèéìã¿éñýí áîë ýðõýì ò¿øýýäèéí õî¸ð äàõü ãýð þó ãýæ õàíõàéæ, ýë õóëèõàí áàéõ áèëýý.
Õàðèí áàéãààãààñ Ø.Ñàéõàíñàìáóó ãèø¿¿í ë áàéíà. Ýðõýì ãèø¿¿í àéëûí áàãà õ¿¿ øèã ãîëîìòîî ñàõèí ¿ëäýæ. Öîîæòîé õààëãà “ìºðãºæ” ÿâñààð îíãîðõîé ãàíö íýã ºðººãººð øàãàéõàä òóñëàõààñ íü ººð õ¿í ¿ã¿é. Óó÷ëààðàé ãèø¿¿í áàéíà óó ãýæ àñóóõàä “Ãàäóóð àæèëòàé ÿâàà” ýñâýë “Ìýäýõã¿é ýý èðýýã¿é áàéíà” ãýäýã òîâ÷ áºãººä òîäîðõîé õàðèóëò ë ºãíº.
Íàìðûí ÷óóëãàí çàâñàðëàæ, èõ àæëûí àðä ãàðñàí ýðõýì ò¿øýýä çàâñàðëàõ õóãàöààíä ÿäàðãààãàà òàéëàõ ãýýä çàâã¿é ÿâàà áîëîëòîé.
Á.Áàòáàÿð ãèø¿¿í õóñìàà ÷àìëàñàí õ¿¿õýä øèã ãîìäëîâ
Ò¿¿íèéã Á.Áàòáàÿð ãýäãýýð íü áèø “ìîëåêóëü” ãèø¿¿í ãýâýë òàíèõã¿é õ¿í õîâîð. Òýðáýýð ñýòã¿¿ë÷äýä èõ ãîìäîæ ÿâäàã ãýäãýý ñàÿõàí áîëñîí çàíãèàã¿é óóëçàëòûí ¿åýð õýëæ, ñýòãýëýý àìðààæýý. Õóñìàà ÷àìàëñàí õ¿¿õýä øèã õóøóó óíæóóëæ èðýýä ë ãîìäëîî èëýðõèéëñýí ýðõýì ãèø¿¿íèéã ñýòã¿¿ë÷èä “òîîäîãã¿é” þì áàéõ. Ó÷èð íü ò¿¿íýýñ ÿðèëöëàãà àâàëã¿é óäñàí. Òýð áèòãèé õýë, ÷óóëãàí äýýð äºðâºí óäàà ¿ã õýëñýí áîëîâ÷ ÿìàð ÷ ñîíèí õýâëýë, ðàäèî òåëåâèçýýð õýëñýí ¿ã íü öàöàãäààã¿é àæ.
Ì.Ýíõáîëä Òýðã¿¿í øàäàð ñàéäàä àòààðõàæ ÿâäàã áîëîëòîé
Ìîíãîë Óëñûí øàäàð ñàéä Ì.Ýíõáîëä ñàÿõàí áàðóóí àéìãóóäààð àéë÷ëààä èðñýí. Òýãòýë Øàäàð ñàéäûí õàìò ÿâñàí àëáàíû õ¿ì¿¿ñ ò¿¿íèéã îðîí íóòãèéí èðãýäýä òàíèëöóóëàõäàà Ìîíãîë Óëñûí Òýðã¿¿í øàäàð ñàéä Ì.Ýíõáîëä õýìýýí òàíèëöóóëñàí àæ. Øèíý Çàñãèéí ãàçàð áàéãóóëàãäààä áàãàã¿é õóãàöàà ºíãºð÷ áàéõàä Øàäàð ñàéäûíõàà àëáàí òóøààëûã ìýäýõã¿é áàéíà ãýæ þó áàéõàâ. Ýñâýë õºäººãèéíõºí “òýíýã” ãýæ áîäîîä çîðèóä òýãæ òàíèëöóóëñàí þì óó õýí ìýäëýý. Õýðýâ òàíèëöóóëñàí õ¿í íýã óäàà õýë íü õàëèòðààä Òýðã¿¿í øàäàð ñàéä ãýæ òàíèëöóóëñàí áîë õàìò ÿâæ áàéñàí õ¿ì¿¿ñ àëäààã íü çàñàæ áîëîõ áàéñàí. Ãýâ÷ õýí ÷, þó ÷ õýëýýã¿é ñóðàãòàé. Òýãýõäýý ýðõýì õ¿í ãóàé ýíý àëäààãàà íýã áèø íèëýýä õýäýí äàâòñàí ãýñýí.
Ãèø¿¿ä õààãóóð þó õèéæ ÿâíà
ÓÈÕ-ûí íàìðûí ÷óóëãàí çàâñàðëàæ, Ä.Äýìáýðýë äàðãûí àíãèéíõàí “àìðàëòàà” àâààä óäàæ áàéíà. “Óÿàíààñàà àëäóóðñàí” þì øèã ñóðàã ÷ ¿ã¿é áàéãàà ýðõýì ãèø¿¿ä õààãóóð, þó õèéæ ÿâàà áîë. Òýäíèé çàðèìûíõ íü ãàð óòàñ õîëáîãäîõã¿é áàéõûã áîäîõîä ñ¿ëæýýã¿é ãàçàð ÿâàà áîëîëòîé. Õàðèí “äóóëãàâàðòàé” ãàíö, õî¸ð ãèø¿¿íèé ñóðãèéã ãàðãàëàà.
Ö.Áàòáàÿð ãèø¿¿í ãýðèéí õîðèîíä “îðæýý”
ªíãºðñºí õóãàöààíä ÿäàðãààíä “îðòîëîî” àæèëëàñàí ãèø¿¿äèéí íýã íü íèéñëýëýýð îâîãëîãäñîí Ö.Áàòáàÿð ãèø¿¿í áîëîëòîé. Òýðáýýð õàâðûí ÷óóëãàí ýõëýõýýñ ºìíº áèåý òýíõð¿¿ëýõýýð ýì÷èëãýý õèéëãýæ áàéãàà ãýíý. Ó÷èð íü, ýðõýì ãèø¿¿í õºíãºí áýðòýë àâ÷, ãýðèéí õîðèîíä îðæýý. Õºíãºí áýðòýë íü ÿäàðãààòàé ”õàâñàðñàí” òóë òóóøòàé ýì÷èëãýý õèéëãýõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé áàéãàà ãýíý. Òýãýõã¿é áîë õàâðûí ÷óóëãàíààð áèåý ÷àãíààä àæèë ÷ õèéæ ÷àäàõã¿é.
ͺ㺺òýéã¿¿ð, ÷óóëãàí çàâñàðëàõ õóãàöààíä òîéðãèéí ñîíãîã÷èäòîéãîî ÷ óóëçàæ ÷àäàõã¿é íü ãýýä èõýä “áóõèìäàæ” áàéãàà ãýõ.
Õ.Æåêåé äàðãà çàâã¿é ÿâíà
ÓÈÕ-ûí Õóóëü ç¿éí áàéíãûí õîðîîíû àæëûí õýñýã ÷óóëãàí çàâñàðëàõ õóãàöààíä ç¿ãýýð ñóóõã¿é áàéãàà. Òýä õàðüÿà áàéãóóëëàãóóäûíõàà ¿éë àæèëëàãààòàé òàíèëöààä “àìðàõ” ÷ çàâã¿é ÿâàà àæ. Õàðèí òóñ Áàéíãûí õîðîîíû äàðãà Õ.Æåêåé “öýðã¿¿ääýý” äààëãàâàð ºã÷èõººä ººðºº òîéðîãòîî àæèëëàæ ÿâàà áîëîëòîé. Òýðáýýð òºðëºõ íóòàã Áàÿí-ªëãèé àéìãèéí èðãýäòýé óóëçààä Öàãààí ñàðààñ ºìíºõºí ãýðòýý èðýõ ãýíý.
Subscribe to:
Posts (Atom)